Tağdyr men qazağa senu imannyñ negızı me?

Tağdyr men qaza, barlyq närsenıñ Allanyñ belgılı ärı tärtıppen jaratqanyn jäne tağdyr etkenın bıldıretın aiattarmen qatar, ilähi ılımnıñ bolğan jäne bolatyn barlyq jaratylys pen oqiğany qamtitynyn körsetetın aiattarda da erekşe atap ötılgen. Būl aiattardyñ keibırınde Ūly Alla bylai deidı: «...Onyñ qasynda är närse belgılı bır ölşemmen (mölşermen).» (är-Ra‘d, 13/8); «...Barlyq närsenı jaratyp, oğan bır tärtıp bergen jäne tağdyryn belgılegen Alla asa ūly.» (äl-Furqan, 25/2); «Ait: Allanyñ bız üşın jazğanynan basqa eşnärse bızge kelmeidı...» (ät-Tauba, 9/51)

Būl aiattardan basqa, Allanyñ barlyq närsenıñ jaratuşysy ekenın, –qūldyñ tañdauy arqyly bailanysty türde– qalağanyn adastyryp, qalağanyn tura jolğa salatynyn, adamdardyñ ölımın Onyñ belgıleitının bıldıretın aiattar da (qarañyz: äz-Zumär, 39/62; äs-Saffat, 37/96; äl-A‘raf, 7/178; äl-Uaqiğa, 56/60) mazmūny jağynan ğalamda barlyq närsenıñ belgılı bır tağdyrğa täueldı ekenın, mūnyñ da Alla Tağala tarapynan belgılengenın körsetedı. Paiğambarymyz (s.a.s.) da «Jäbreiıl hadisı» dep atalatyn hadiste tağdyrdy iman etıluı tiıs närselerdıñ qataryna qosqan. Būl hadiske säikes Jäbreiıl (a.s.) Paiğambarymyzdan: «İman degen ne?» dep sūrağanda, ol: «Allağa, perıştelerıne, kıtaptaryna, paiğambarlaryna, aqyret künıne, jaqsylyğy men jamandyğymen tağdyrğa senuıñ» (qarañyz: Müslim, İman, 1 [8]; Äbu Däuıt, Sünnet, 17 [4695]; Tirmizi, İman, 4 [2610]) dep jauap bergen.

Ählı sünnet ğalymdary osy aiattar men Paiğambarymyzdyñ hadisterı negızınde tağdyr men qazağa senudı imannyñ negızderınen dep sanağan.

Derekköz: T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu