Tahiiiätül-meşıt namazynyñ ükımı qandai? Kerahat uaqyttarynda oquğa bola ma?

Tahiiiätül-meşıt namazyn meşıtke kırgende oqu sünnet bolyp tabylady. Hazretı Paiğambar (s.a.s.) būl namaz turaly: «Sızderden bıreuıñız meşıtke kırgende otyrmai tūryp ekı räkağat namaz oqysyn.» (Buhari, Salät, 60 [444]; Muslim, Salätül-müsafirin, 69 [714]) dep būiyrğan.

Tahiiiätül-meşıt namazy Hanafilerge säikes ekı nemese tört räkağat, Mälikilerge säikes ekı räkağat oqylady. Şafiğilerge säikes negızı ekı räkağat bolğanymen, Şafiği jäne Hanbali ğalymdary būl nietpen qalağanşa namaz oquğa bolady dep aitqan.

Hanafiler näpıl namaz oquğa mäkruh sanalatyn uaqyttarda tahiiiätül-meşıt namazyn oquğa bolmaidy dep esepteidı. Şafiğilerdıñ pıkırınşe, tahiiiätül-meşıt absoliuttı emes, sebepke bailanysty näpıl namaz bolğandyqtan, būl uaqyttarda da oquğa bolady. (Şirbini, Muğnil-muhtaj, 1/311)

Azan aitylyp jatqanda meşıtke kırgen adamnyñ būl namazdy oquy Hanafilerge säikes mäkruh, al Şafiğilerge säikes mäkruh emes. Bıraq, muäzzin qamat aityp jatqanda nemese jamağatpen namaz bastalğanda meşıtke kırgen adamnyñ tahiiiätül-meşıt oquyna qatysty fakihter arasynda mäkruh ekendıgı jönınde bır auyzdan kelısım bar.

Hanafiler jūma namazynda hatyb mınberde tūrğanda meşıtke kırgen adamnyñ otyryp hutbany tyñdauy kerek ekenın jäne tahiiiätül-meşıt oqu mäkruh ekenın aitqan. Şafiğilerdıñ pıkırınşe, ūzartpau jäne ekı räkağattan asyrmau şartymen oqyluy kerek.

Meşıtke kırgen adam qandai da bır şūğyl ıs nemese kerahat uaqytynyñ kıruı siiaqty sebeptermen būl namazdy oqi almasa, «Subhanallahi uäl-hamdu lillähi uä lä ilähä illallahu uallahu äkbar» dep aitu mūstahap; keibır ğalymdar būğan «uä lä haulä uä lä qūvvätä illä billähil-aliiiil-azim» söilemın de qosqan.

Hanafiler kez kelgen namazdy oqu nemese paryz namazdy jamağatpen oqu arqyly da meşıttıñ haqysy öteletının, sondyqtan eñ az degende ekı räkağat paryz nemese näpıl namaz oqu nietımen meşıtke kırgen adamnyñ būl namazy, niet etpese de, tahiiiätül-meşıt ornyna ötetının jäne onyñ sauabyn alatynyn aitqan. (Kasani, Beda’i, 1/190, 191; İbn Abidin, Reddul-muhtar, 2/18)

Mäsjid-i Haramnyñ tahiiiäsı – Qağbany tauaf etu; tauaf nietımen kırgen adam bırden tauafqa bastau kerek, tauaf nietı joq bolsa, tahiiiätül-meşıt namazyn oquy tiıs.

Derekköz: T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu