Namaz uaqytyTahnik – jaña tuğan sәbidi emizbes buryn tañ daıyn qurma nemese tatti nársemen sürtu. Bul – Paǵambarymyzdan (оған Алланың салауаты мен сәлемі болсын) keletin súnnet amaly.
Әbu Musa әл-Ashǵari (Алла одан razy bolsyn) öziniń uly tuǵanda ony Paǵambarymyzǵa (оған Алланың салауаты мен сәлемі болсын) aparady. Ardakty Paǵambarymyz (оған Алланың салауаты мен сәлемі болсын) onıń esimin Ibragim dep qoıyp, qurma men tañdaıyn uqalap, bereke tilep, dua jasaıdy. Sonymen qatar taǵy bir hadiste Paǵambarymyz Әbu Talhanyń (Алла одан razy bolsyn) uly tuǵanda birneshe qurmany shaınaп, sosyn ony nәresteniń auzyna salyp, tañdaıyn sürtken.
Hafiz bin Hajar «Fathu әл-Bәri» (9/588) kitabında: «Tahnik degenimiz – bir nárseńi shaınaп, sәbidiń auzyna salyp, tañdaıyn sürtu. Buny isteudegi maqsat sәbidiń auyz bulshyq etin nıǵaıtyp, emuge, jeuge daıyndau. Eń abzaly qurma. Qurma tabylmaǵan jaǵdaıda tatti nársemen tañdaıyn sürtedi. Tatti nárselerdiń ishinde araba baly basqalaryna qaraǵanda jaqsyraq», – degen.
Bilim men tehnologııanyń damyǵan zamanında Paǵambarymyzdıń (оған Алланың салауаты мен сәлемі болсын) súnnetiniń keıbir ǵylymi jaqtary ashylyp jatyr. Medıcına mamandary sәbi әsirese erte tuǵan bolsa, aǵzasında glyukozaǵa muqtaǵdyq bolady. Sol sebepti bala embei qoıady, ösui tezheledi, my zaqymdanyp, damymaı qalady, basqa da kөptegen aurularga dushar bolatynyn aıtuда. Al qurma men ne tatti nársemen tahnik jasau arqyly osy jetispei turǵan glyukozanyń orny tolady. Өıtkeni qurma glyukozaǵa baı.
Sondaı-aq joǵaryda hadisterde aıtylǵandaı, sahabalar tahniktі Paǵambarymyzǵa (оған Алланың салауаты мен сәлемі болсын) jasatatyn. Bul jerde tәbәrik etu de bar. Өıtkeni Әnas bin Mәliktiń (Алла одан razy bolsyn) jetkizuіnshe Ummu Sәlim bosanǵan uaqytta: «Ua, Әnas! Myna balany Paǵambarymyzǵa (оған Алланың салауаты мен сәлемі болсын) apanyp, tahnik qyldyrmaıynsha, esh nársemen tamaqtandyrymańdar», – degen. Imam әn-Nәuaui osy hadistiń paıdasy jaıly: «Bala өmirge kelgen uaqytta onı salih, bedeldi kisilerge aparyp, tañdaıyn qurma men sürtu kerek» , – degen (Sharh әn-Nәuaui aǵla Muslim 14/100).
Mine, osy sekildi bizdiń halqymyzda da nәrestenіń auzyna auzy dualy aqsaqaldarga, batyrlarga, bi-sheshenderge tүkіrtu yrymy bar. Bizdiń dana babalarymyzdan qalǵan osy dәstүrdiń de tүp tөrkіnіnde sүнnet amal bar ekenіn aıtuǵa bolady. Mundagy maqsat sәbi өskende sol sıyaqty sııly, өnegelі azamat bolsyn degen nıetten tuǵan.
Medet QURMASHULY,
QMDB Shariat jәne pәtua bөliminiń mamany
«Iman» jurnaly, №2 , 2024 jyl
Būl mazmūn jasandy intellekt kömegımen daiyndalyp, redaktor teksergen.