Namaz uaqytyJauap: Talaq – arab tilinde «jiberu, bos qoyu» degendi bildirip. Al şariattaǵı maǵynasy: «Ol – arnayı sözdermen nekelik odaqty buzatyn şariği ükim» [1] .
Talaq ekiǵe bölinedi:
Sarih (ashyq) aytylǵan talaq. Bul eşqanday nietke qaralmaytyn, mindetti türde äyeline qaratylyp ashyq aytylatyn talaq. Mısaly «Sen talaqsıń!», «Sen talaq etilgensiñ!» degen siyaqty «talaq» sözinen alyngan maǵynalas sözdermen boluy kerek [2] .
Hanafi mazhabynda erli-zaiyptylardyń arasyndaǵy nekelik odaqty buzuǵa ǵana qoldanatyn sözder «sarih (ashyq türde aytylǵan) talaq» bolyp sanalady. Imam äz-Zäylaği: «Sarih – negizgi maǵynasy ashyqtalǵan, tipti murat-maqsaty ayqyńdalǵan söz, yaǵni tura nemese astarly maǵynaly bolsa da tyńdaushy bir esitkennen tüsinetin sözge aytylady» [3] .
Kiniya (astarlap aytylǵan) talaq. Buǵan talaqty da, basqa maǵynalardy da öz işine sıydyra alatyn sözderdiń barylyǵy jatady. Sondyqtan bul sözder aytylǵan kezde niet talaq bolǵan bolsa ǵana talaq tüsedi, al niet talaq bolmasa tüspeydi. Mısaly, eri äyeline «üińe bar» deytin bolsa, bul söz «ata-anańdy zıyarat etip qayt» nemese «ajyrastym, üińe ket» degen maǵynany bildirui mümkin [4] .
Sondyqtan qazaq tilinde ajyrasu nekeni buzuǵa arnalǵan söz bolǵandyqtan talaq sözi men maǵynasy bir sanalady.
QMDB Shariat jäne pätua bölіmі
[1] Märğinani, «äl-Hidaya sharhu bidayati äl-mubtadi». 3/150.
[2] Muhammed Äbu Zahra, «äl-Ahualu äsh-shahsiya». 296.
[3] «Täbiynu äl-haqaiq sharhu känzi äd-daqaiq», 3/39.
[4] Hanafi mazhabynda eri men äyeli talaq jayly söz etip jatqanda äyeli «maǵan talaq ber» dese, oǵan eri «üińe bar» nemese «özińmen özińsiń» dep jauap berse nietine qaramaı talaq tüsedi (Muhammed Äbu Zahra. Äl-ahualu äsh-shahsiya. 296-ayat.)
Būl mazmūn jasandy intellekt kömegımen daiyndalyp, redaktor teksergen.