TIK-TOK TÚSIRUGE BOLA MA?

Tik-Toktyń shıqqanına kóp bolmasa da büginde bul qosymsha bükil álemdi jaulap úlgerdi. Tıpti qoldanushylar sany boyynsha YouTube, Instagram, Facebooktan da asyp tústi. Qysqasy qazirginiń trendi osy.

Bizdiń elde de bul qosymshany qoldanushylar sany kún sayyn artyp keledi. Tik-Tok jélisinde qoldanushy dain audio-lardy paidalanıp, qysqa videolar túsiredi. Onı kóńil kóteru maqsatynda kóbíne jastar qoldanady.

Tik-Tokta kóbinese ashyq kiingen qyzdar kamera aldında bilep, jigitter ersi qylyqtarymen eldiń esin shyǵaratyny aqyqat. Jai ǵana mazaq qylu, jerge taptau basym. Jastar muny ázil retinde qabıldap otır. Qurandy, ataqty adamdardy keleke etken jaǵdaı da boldy. Neniń aq, neniń qara ekenin bilmeıtin jetkinshekter ishinde olardyń áreketin qaıtalap, jaman ádetke eliktıetinleri de tabylady. Olardyń arasında mańyzdy taqyrypta video túsiretinleri de joq emes.

Islam dini zamanaýi texnologiyany, ómirge engen jańalyqtardy, sonıń ishinde internetti qoldanýǵa rúqsat beredi. Biraq onıń shariat sheńberinde boluyn talap etedi. Sondyqtan internet jélisi arqyly ózgelermen baylanıs jasaǵanda, musulman adam shariatta rúqsat etilgen isterdi oryndap, tıyym salynǵan isterden saqtanu kerek.

Alla Taǵala: «Ua, iman etkender! Allaǵa tiisinşe taǵzym etińder ári Oǵan qarsy kelýden barynsha saqtanyńdar, sondaý-aq (isi de, sózi de túzu, Allaǵa bergen uádele-rine berik) shynshyl jandar-men birge bolyńdar!» , – dep buıyrǵan («Táýbe» súresi, 119-aıat).

Paǵambarymyz (oǵan Allanyń salaýaty men sálemi bolsyn): «Qaıda bolsań da, Alla-dan qorıq (taqwa bol). Jaman-dyqtyń artýnan jaqsylyq iste. Bul (jaqsylyq) onı (jamandyqty) óshiredi. Adamdarǵa kórkem minezben mámile et!» – degen (Tirmizi).

Internette otırǵan adamnyń eń aldymen niyeti túzu bolu kerek. Taqwa, jaqsylyq isteýshi jáne kórkem minezdi bolu shart. Paıdasy joq, máńsiz nárselerden aúlaq bolu qajet. Uaqytyn zaya ketirmeı, Qudaıdyń bergen ómirin qadirléwi tiis, onı barynsha durys paıdalaný kerek, onıń árbir sáti úshin aqirette jauap beretinin umytpaý kerek. Sondaı-aq musulmannyń uaqyty, kúshi, aqyly jáne zeıini paıdaly nárselerge ǵana jumsa-luy tiis.

Paǵambarymyz (oǵan Allanyń salaýaty men sálemi bolsyn): «Ózińe paıdasy tietin nársege qushtar bol jáne Alla-dan járdem sura!» – degen (Múslím).

Sonyń men birge internet arqyly jalǵan habarlar, suretter jáne beınejazbalar taratpaý, aldamaý talap etiledi. Bireýdi kemsitýge, mazaqtaýǵa tıyym salynady. Kópşilikti kúldirýge áreket etý dinimizde quptalmaıdy.

Paǵambarymyz (oǵan Allanyń salaýaty men sálemi bolsyn): «Kúlki úshin múlde bolmaǵan oqiǵalardy oıdan shyǵaryp aıtatyndar netken baqytsyz, netken baqytyz, netken baqytyz!» – dep eskerten (Ábu Dáúit).

Ar-úıat, namys mǝselesine asa mǝn berý qajet. Óıtkeni oǵan nemquraıly qarawmen qoǵamda túrli problemalardyń basy ashy-latyny anıq. Erli-zaıyptylar arasyndaǵy dau-damaılar, ajyrasýlar, arsyzdyq pen arandatýshylyq áreketteri soǵan mysal.

Qur'an Kárimde: «Iman etkender arasında arsyzdyq atawlynyń etek alýyn kókseıtingderge kelsek, olarga bul jalganda da, aqirette de jantózǵis auyr azap bar» , – delingen («Núr» súresi, 19-aıat).

Sondyqtan Tik-Tok jélisine máńsiz, ádebsiz, úıatsyz beıneroliktedi salý jáne sol rolikterdi tamashalaw, sondaı-aq jélide otırıp, uaqytyn zaya ketiru – haram. Musulman adam ondaı is-áreketterden barynsha tıyylǵany durys.

Hasan AMANQUL,

«Múnara» gazetı, №23, 2020 jyl