Namaz uaqytyZeket beru mındettı bolğan adam qolyndağy zeketke tiesılı malynan adam qūqyqtaryna qatysty qaryzdaryn şegeredı. Hanafi mäzhabynyñ jalpy pıkırıne säikes, töleu merzımı kelgen nemese kelmegen qaryzdar būl mäselede bırdei ükımge bağynady. Alaida hanafilerdıñ keibır ğalymdarynyñ pıkırınşe, tek merzımı kelgen, jinalğan jäne nesie beruşı tarapynan talap etılgen qaryzdar ğana şegerıledı; töleu merzımı älı kelmegen qaryzdar şegerılmeidı. Sebebı mūndai qaryzdar ädette nesie beruşı tarapynan talap etılmeidı; töleu merzımı kelgen qaryzdar ğana talap etıledı. (Kasani, Beda’i, 2/6)
Şafiği mäzhabynyñ tanymal pıkırıne säikes, eşqandai qaryz zeketke tiesılı maldardyñ eşqaisysynan şegerılmeidı, sondyqtan qaryzdar zeket beruge kedergı bolmaidy. (Näuäui, äl-Mäjmu’, 5/344)
Qazırgı kezde tölem jospary ūzaq merzımge belgılengen jäne aldağy jyldary tūraqty türde tölenetın memlekettık, TÜQJB (Toqi), kooperativ, nesie siiaqty qaryzdar tolyqtai zeket malynan şegerılmeuı tiıs. Sebebı būl tölem kestelerı 10-20 jyldyq öte ūzaq merzımderdı qamtidy jäne adamdar būl qaryzdardy sol jyly bırden töleu jağdaiynda bolmaidy.
Sondyqtan adamnyñ qolyndağy zeketke tiesılı maldardan tek sol zeket jylyna qatysty jinalğan qaryzdar, merzımı sol jyly kelgen nemese keletın jäne sol zeket jyly ışınde bırden tölenuı tiıs qaryzdar ğana şegerıluı kerek. Sebebı zeket – jyl saiyn oryndalatyn qūlşylyq.
Derekköz: T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu
Būl mazmūn jasandy intellekt kömegımen daiyndalyp, redaktor teksergen.