Namaz uaqytyZeket ğibadatyna qatysty şarttar zekettıñ bır adamğa paryz boluynyñ jäne berılgen zekettıñ jaramdy boluynyñ şarttary dep ekı bölek taqyrypta qarastyrylady.
Bır adamğa zekettıñ paryz boluy üşın ol adamnyñ mūsylman, aqyl-esı dūrys, baliğat jasyna jetken jäne erkın boluy (Kasani, Beda’i, 2/4-6), bır jyldyq qaryzynan jäne negızgı qajettılıkterınen artyq, şyn mänınde nemese ükım boiynşa köbeietın sipattağy «nisau mölşerınde» mal-mülkı boluy kerek. Köbeietın sipattağy dep, maldyñ iesıne tabys, paida, kırıs äkeluı nemese özdıgınen ösıp-artuy tüsınıledı.
Zekettıñ paryz boluy üşın, sondai-aq, nisau mölşerındegı mal-mülıkke ie bolğannan keiın bır kamari jyl ötuı jäne jyl soñynda da nisau mölşerın saqtauy kerek (Kasani, Beda’i, 2/13 t.b.; İbn Kudama, äl-Muğni, 2/467). Jyl ışındegı köbeiu men azaiuğa män berılmeidı. Zeket būl merzım tolmai tūryp ta berıle alady (Kasani, Beda’i, 2/50-51).
Zekettıñ jaramdy boluynyñ şarttaryna kelsek, eñ aldymen «niet» şart. Zeket ğibadat bolğandyqtan, nietsız oryndalmaidy (Kasani, Beda’i, 2/40; İbn Kudama, äl-Muğni, 2/478). Sonymen qatar, kedeige beru jäne tapsyrudy bıldıretın «temlik» te şart (Kasani, Beda’i, 2/39). Daiyn tamaq äzırlep tamaqtandyru siiaqty ibaha joldarymen kedeige zeket berılgen bolyp sanalmaidy.
Derekköz: T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu
Būl mazmūn jasandy intellekt kömegımen daiyndalyp, redaktor teksergen.