Zuhr-i ahir namazy degen ne? Būl namazdy oqu kerek pe?

Zuhr-i ahir — soñğy besın namazy degendı bıldıredı. Keibır islam ğalymdary, bır eldı mekende bırneşe meşıtte jūma namazy oqylğanda, alğaş oqylğan jūmadan basqalarynyñ dūrys bolmau yqtimaldyğyna bailanysty, saqtyq üşın sol küngı besın namazyn oqudy ūsynğan. Zuhr-i ahir dep atalatyn būl namaz jūma namazyna kırmeidı. Hazretı Paiğambardan jäne alğaşqy däuırlerden jetken riuaiattarda būl ataumen oqylğan namaz joq.

Zuhr-i ahir — islam jerlerınıñ keñeiuı jäne qalalarda halyqtyñ köbeiuı nätijesınde, jūma namazy Hazretı Paiğambar (s.a.s.) däuırındegıdei bır qalada bır ğana meşıtte oqyluy mümkın bolmağandyqtan, bırneşe meşıtte jūma namazy oqyluy qajettılıgı tuyndağan kezde paida bolğan namaz. Onyñ sebebı — bırneşe meşıtte oqylğan jūma namazdarynyñ alğaş oqylğany ğana qabyl bolady, qalğan meşıtterde oqylğany jaramsyz boluy mümkın degen joramal. Osy kümändı jağdaidan qūtylu üşın, jūma uaqyty ışınde saqtyq üşın, zuhr-i ahir, iağni «uaqyty kırıp, oqylmai qalğan soñğy besın namazy» nietımen tört räkağat namaz oqu keibır ğalymdar tarapynan dūrys dep tabylğan. (İbn Abidin, Raddul-muhtar, 2/145-147; Karafi, äz-Zahira, 2/354-355; İbn Kudama, äl-Muğni, 2/248; Şirbini, Muğnil-muhtaj, 1/544-545)

Jūma namazynyñ bır ğana meşıtte oqyluy jūmanyñ mänıne sai bolğanymen, halyq köp qalalarda ony jüzege asyru mümkın emes. Degenmen, Hanafi mäzhabynda fätuağa negız bolğan pıkır boiynşa, eşqandai şekteusız bır qalada bırneşe meşıtte jūma namazy oqyla beredı. (İbn Abidin, Raddul-muhtar, 2/145-146) İmam Şafiği de Bağdatqa barğanynda jūma namazy bırneşe jerde oqylyp jatqanyn körıp, oğan qarsy bolmağan. (Näuäui, äl-Mäjmu’, 4/585; Şirbini, Muğnil-muhtaj, 1/544) Osylaişa, är meşıtte oqylğan jūma namazy jeke-jeke dūrys dep esepteledı, būl tūrğyda aiyrmaşylyq joq. Sondyqtan jūma namazyn oqyğandarğa qosymşa zuhr-i ahir (soñğy besın namazy) oqudyñ qajetı joq.

Derekköz: T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu