Әйел адам етеккір немесе нифас кезінде Құран Кәрімді оқи ала ма?

Ханафи, шәфиғи және ханбали мәзһабтарына сәйкес, жүніп адам сияқты етеккір немесе нифас кезіндегі әйел де Құран оқи алмайды. Себебі Пайғамбарымыз (с.а.с.): «Етеккірлі әйел мен жүніп адам Құраннан ешнәрсе оқи алмайды.» (Тирмизи, Тахарат, 98 [131]; Ибн Мәжа, Тахарат, 105 [595-596]) деп бұйырған. Хазірет Әли де: «Расында, Алланың Елшісін Құран оқудан тек жүніптік қана тоқтататын.» (Әбу Дәуд, Тахарат, 88 [229]; Нәсәи, Тахарат, 171 [266]; Ибн Мәжа, Тахарат, 105 [594]) деген. Басқа бір риуаятта Хазірет Әлидің: «Алла Елшісі жүніп болмаса, бізге Құран оқитын.» (Тирмизи, Тахарат, 111 [146]) деп айтқаны жеткізілген.

Бұл жалпы көзқараспен қатар, аталған үш мәзһаб ішінде кейбір егжей-тегжейлі іштihatтар да бар. Ханафи мен шәфиғилер, дұға және зікір ниетімен дұға мағынасын қамтитын аяттарды жүніп, етеккір немесе нифас кезінде оқуға болатынын; шәфиғилер тілін қозғамай, дауыстамай, Құранға қарап, жүрекпен немесе ойша оқуға болатынын; ханбалилер болса, Құран оқу ниетімен емес, «бисмиллә», «хамдала» сияқты зікірлерді айтуға болатынын айтқан. (Серахси, әл-Мәбсут, 3/152; Ибн Қудама, әл-Муғни, 1/106; Ширбини, Муғнил-мухтаж, 1/290)

Мәлики мәзһабында бұл мәселеде екі түрлі көзқарас бар. (Ибнул-Желлаб, әт-Тефри‘, 1/39; Қарафи, әз-Захира, 1/379) Кейінгі кейбір мәлики ғалымдары осы екі көзқарастың ішінен, етеккір кезіндегі әйелдің білім алу мақсатында Құранға қол тигізіп, Құран Кәрімді оқи алатынын құптаған. (Десуқи, Хашия, 1/174; Әзһари, Жәуахир, 1/32)

Бүгінде Құран оқыту мен үйрету үзілмей жалғасуы үшін мәлики мәзһабының осы көзқарасын ұстануға болады. Сонымен қатар, Құран оқыту мен үйретудің түрлі жолдары болғандықтан, етеккір және нифас кезіндегі әйелдер оқып жатқан адамдарды тыңдау немесе жазбадан тыңдау арқылы құлақ жаттықтырумен айналысып, аяттарды сөзбе-сөз бөліп, әріптерді дұрыстауға көңіл бөлуі де басқа бір әдіс бола алады. Бұл әдіс, пікір қайшылығынан сақтану тұрғысынан, сақтыққа көбірек сай келеді.

Дереккөз: T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu