Алдыңғы көктен түскен діндер Ислам деп атала ала ма?

Ислам – Аллаға (с.ғ.с.) толықтай мойынсұну, бағыну және итағат ету деген мағынаны білдіреді. Құранға сәйкес, Ислам – адамның өзін тек Аллаға тапсыруы, Оған құлшылық етуі және Оған ғана ғибадат қылуы деген сөз. Тәухидтің мәні де осы. Бұл мағынада Ислам – тек соңғы пайғамбар Мұхаммедтің (с.ғ.с.) әкелген діні ғана емес, барлық пайғамбарлардың жеткізген сенім жүйесі болып табылады. Осы тұрғыдан алғанда, адамзатты негізгі иман негіздеріне шақыруда барлық пайғамбарлардың міндеті бірдей. Демек, барлық пайғамбарлардың алғашқы шақыруы – тәухид. Себебі тәухид – Хақ жолына түсудің бастауы және Аллаға сенудің алғашқы сатысы. Алла Тағала әрбір пайғамбарға өз үмметін тәухидке шақыруды былайша бұйырған: «Сенен бұрын ешбір елші жібермедік, оған: “Менен басқа тәңір жоқ; ендеше Маған құлшылық етіңдер” деп уахи етпейінше.» (әл-Әнбия, 21/25)

Пайғамбарлық алғашқы адам әрі алғашқы пайғамбар Адамнан (ғ.с.) басталып, Мұхаммедпен (с.ғ.с.) аяқталған. Сондықтан Алла пайғамбарлар арқылы әртүрлі уақытта жіберген діннің негізі бір, әрі олардың барлығына «Ислам», ал оған сенушілерге «мұсылман» деп ат қойылған. Құран Кәрім бұл туралы анық айтады: «Алла сендерді әрі бұрын, әрі осы Құранда мұсылман деп атады.» (әл-Хаж, 22/78)

«Ибраһим – яһуди де, христиан да емес еді; ол тура жолдағы хақ мұсылман болатын.» (Әли Имран, 3/67) аятында Ибраһим пайғамбарға (ғ.с.) мұсылман деген атау берілген. Сондай-ақ, «Аллаға, бізге түсірілгенге, Ибраһимге, Исмаилға, Исхаққа, Яқұпқа және ұрпақтарына түсірілгенге, Мұса мен Исаға берілгенге және басқа пайғамбарларға Раббылары тарапынан берілгенге иман келтірдік. Біз олардың арасында айырмашылық жасамаймыз, біз де мұсылмандармыз деп айтыңдар.» (әл-Бақара, 2/136) аятында да пайғамбарлардың жеткізгені негізінде бір, ол – Ислам екені айтылған. Алайда қазіргі күйіндегі яһудилік пен христиандық пайғамбарларға түскен қалпында сақталмағандықтан, бұл діндерге қазіргі түрінде Ислам деп айтуға болмайды. Негізінде, хақ діннің басты қағидаларында өзгеріс жоқ. Бірақ Ұлы Алла (с.ғ.с.) уақыт өте ғибадат түрлерінде және амалға қатысты үкімдерде кейбір өзгерістер енгізген. Яһуди мен христиандарға кәпір деп аталуы – олардың Алла (с.ғ.с.) тарапынан Исламның соңғы пайғамбары Мұхаммедке және онымен келген дінге сенбегендіктеріне байланысты.

Дереккөз: T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu