Екінді намазының уақыты қашан басталады және қашан аяқталады?

Екінді намазының уақытының басталуы, бесін намазының уақытының аяқталуына байланысты болғандықтан, бесін намазының аяқталуы туралы пікір айырмашылығы екінді уақытының басталуына да әсер еткен. Сондықтан Имам Әбу Юсуф, Имам Мұхаммед және басқа мәзһаб имамдарының пікірінше, бесін уақыты әр нәрсенің көлеңкесі «фей-и зевал»-ды есептемегенде өзі сияқты бір есе болғанда аяқталады да, екінді намазының уақыты басталады. Бұл аср-и әууәл (екінді намазының алғашқы уақыты) деп аталады. Ал Имам Әбу Ханифа бойынша, бесін уақыты әр нәрсенің көлеңкесі «фей-и зевал»-ды есептемегенде өзі сияқты екі есе болғанда аяқталады да, екінді намазының уақыты басталады. Бұл аср-и сани (екінді намазының екінші уақыты) деп аталады. Діни басқарманың күнтізбесінде аср-и әууәл қолданылып келеді.

Екінді намазының соңғы уақыты — күннің батуына аз уақыт қалғанда аяқталады. Бірақ ешқандай себеп болмаса, осы уақытқа дейін кешіктірмеу керек. Пайғамбарымыз (с.а.с.) екінді намазын күн сары түске енгенге дейін кешіктіріп, кейін асығыс, немқұрайлы түрде оқуын мұнафықтардың намазы деп атаған. (қараңыз: Муслим, Месажид, 195 [622]; Әбу Дәуіт, Салат, 5 [413]) Дегенмен, егер бұған дейін оқылмаса, күн батып бара жатса да оқылады. (Касани, Беда’и, 1/127; Марғинани, әл-Хидая, 1/40; Зейлаи, Тебйин, 1/80; Ибн Кудама, әл-Муғни, 1/273) Сондай-ақ, Пайғамбарымыз (с.а.с.) былай деген: «Күн батып кетпей тұрып екінді намазынан бір рәкат үлгерген адам, намаздың толық орындалғанына есептеледі.» (Бухари, Мевақитус-салат, 28 [579]; Муслим, Месажид, 163-165 [608])

Шафиғи мәзһабында екінді намазының уақыты өз ішінде «фазилетті», «ихтияри», «кераһетсіз рұқсат», «кераһетті рұқсат» және «үзір» деп беске бөлінеді. Үзір уақыты — сапар немесе жаңбыр себептерімен екінді мен бесін намазын біріктіріп, бесін уақытысында оқу. Қалғандары: әр нәрсенің көлеңкесі бір жарым есе болғанға дейін — фазилет, екі есе болғанға дейін — ихтияри, ихтияри уақыттан күн сары түске енгенге дейін — кераһетсіз рұқсат, күн сары түске енгеннен батқанға дейін — кераһетті рұқсат уақыты. Үзірсіз жағдайда екінді намазын кераһетті рұқсат уақытына дейін кешіктіру дұрыс емес. Дегенмен, күн батып кетпей тұрып бір рәкат болса да оқыған адам екінді намазын оқыған болып саналады. (Нәуәуи, әл-Мәжму’, 3/27)

Дереккөз: T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu