Намаз уақытыХалық арасында фитыр деп белгілі фытыр садақасы (садақа-и фытыр) — адам болып жаратылғаны және Рамазан айт мерекесіне жеткені үшін шүкіршілік ретінде, діни тұрғыдан бай болып, Рамазан айының соңына жеткен мұсылманның белгілі адамдарға беруі уәжіп болған садақа. (Нәуәуи, әл-Мәжму‘, 6/103-105) Оның уәжіп болуы сүннетпен бекітілген. (Бухари, Зекет, 70-78 [1503-1512]; Муслим, Зекет, 12-21 [984-985])
Адам өзі мен кішкентай балаларының фитырын беруге міндетті. Пайғамбарымыз (с.а.с.) құл-бостан, үлкен-кіші, әйел-еркек әрбір мұсылман үшін фитыр беру керек екенін айтқан. (Бухари, Зекет, 70; [1503; Әбу Дәуіт, Зекет, 20 [1619])
Фытыр садақасының уәжіп болу уақыты — Рамазан айттың бірінші күні. Бірақ айттан бұрын да беруге болады және бұл абзал саналады. Айт намазына дейін беру мұстахап деп қабылданған. Сонымен қатар, айт күні немесе кейін де беруге болады. Бірақ айттан кейінге қалдыру мәкруһ.
Шафиғи мәзһабында болса, фитырды шариғи себепсіз айттың бірінші күнінің күн батқанынан кейінге қалдыру — харам. Фитырды Рамазанның алғашқы күндерінде беру де жаиз. (Нәуәуи, әл-Мәжму‘, 6/128)
Фитырдың мақсаты — кедейдің өзі өмір сүріп жатқан қоғамның өмір сүру деңгейіне сай бір күндік азығын қамтамасыз етіп, оның айт қуанышына ортақтасуына үлес қосу.
Қазіргі кезде фытыр садақасының мөлшерін анықтауда адамның бір күндік қалыпты азық-түлік қажеттілігін қамтамасыз ететін мөлшерді негізге алу ыңғайлы. Адам діни тұрғыдан бай саналатындарға, өз ата-анасына (ана, әке, ата, әже), ұрпағына (балалар мен немерелерге) және жұбайына фытыр садақасын бере алмайды. Фитырды бір кедейге беруге де, бірнеше кедейге бөліп беруге де болады. (Касани, Беда’и, 2/75) Бірақ бір адамға берілетін мөлшер бір фитырдан аз болмауы абзал.
Дереккөз: T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu
Бұл мазмұн жасанды интеллект көмегімен дайындалып, редактор тексерген.