Намаз уақытыҒибадат; «бағыну, мойынсұну, құлшылық ету, кішіпейілділік таныту, тәңір тұту» деген мағыналарды білдіреді. Діни термин ретінде; «іс-әрекет пен ниетке байланысты жасалғанда сауап болатын және Аллаға ұлықтау мен жақындауды білдіретін саналы бағыну» дегенді білдіреді. Аллаға ғибадат ету — бағынудың және құрмет көрсетудің ең жоғары дәрежесі. Құранда адамдардың Аллаға ғибадат ету үшін жаратылғаны (Зарият, 51/56), барлық пайғамбарлардың адамдарды Аллаға ғибадат етуге шақырғаны (әл-Бақара, 2/83) айтылған.
Құранда ғибадат ұғымы; таухид (ән-Ниса, 4/36), бағыну (әл-Бақара, 2/172), дұға (әл-Мү’мин, 40/60), мойынсұну (әл-Фатиха, 1/5), иман мен ізгі амал (ән-Ниса, 4/172-173), Алланы дәріптеу мен сәжде ету (әл-А’раф, 7/206), Алланы тану және білу (әз-Зарият, 51/56) сияқты мағыналарда қолданылған. Осы мағыналарға сүйене отырып, ғибадат кең мағынасында Исламның бұйрықтары мен тыйымдарын орындауды және Алланың шекараларын сақтауды білдіреді.
Бір әрекеттің ғибадат болуы үшін адамда иман, ниет және ықылас болуы керек. Ғибадат Алланың разылығы үшін және Исламға сай жасалуы тиіс.
Іс жүзінде кең мағынада ғибадаттар төрт түрге бөлінеді:
Иман, ықылас, ниет, ой жүгірту, таным, сабыр, тақуа сияқты жүрекпен жасалатын ғибадаттар.
Намаз, ораза, тілмен зікір және дұға, ата-анаға жақсылық жасау, адамдарға жақсы қарым-қатынас және туыстық қатынасты сақтау сияқты денемен жасалатын ғибадаттар.
Зекет, садақа, туыстарға және кедейлерге көмек, Алла жолында мал-мүлік жұмсау сияқты мал-мүлікпен жасалатын ғибадаттар.
Қажылыққа бару, жиһад ету сияқты әрі мал-мүлікпен, әрі денемен жасалатын ғибадаттар.
Дереккөз: T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu
Бұл мазмұн жасанды интеллект көмегімен дайындалып, редактор тексерген.