Намаз уақытыЖұма намазында хутба оқылып жатқанда жамағат сөйлеспей, тыңдап отыруы, сәлем алмасуы және басқа істермен айналыспауы керек. Бұл мәселеге қатысты Расулуллаһ (с.а.с.): «Жұма күні имам хутба оқып жатқанда жолдасыңа (тек) ‘тыңда’ десең де, бос әрі қажетсіз сөйлеген боласың» (Бухари, Жұма, 36 [934]; Муслим, Жұма, 11-12 [851]) деп, хутбаны тыңдаудың маңыздылығын атап көрсеткен.
Хутба оқылып жатқанда мешітке келген адам алғашқы сүннетті оқымай, отырып, хутбаны тыңдауы керек. (Касани, Беда’и, 1/263-264; Ибн Абидин, Реддул-мухтар, 2/158; Алауддин, әл-Һәдиятул-Алайя, 96)
Пайғамбардың (с.а.с.) амалын негізге алған ислам ғалымдары, хатибтің екінші хутбада мүміндер үшін кешірім мен жарылқау тілеуі, олардың амандығы үшін Аллаға (с.т.) дұға етуі мұстахаб екенін айтқан. Хатибтің мінберге шығуынан бастап намаз аяқталғанға дейінгі уақытты біртұтас деп қарастырған ханафи ғалымдары, намазда тыйым салынған нәрселердің бәрі хутбада да тыйым салынғанын негізге алған. Осыған байланысты хатибті мұқият тыңдау, жамағаттың сөйлемей, тыныш отыруы, сәлем алмаспауы, нәпіл намаз оқымауы керек екенін, алайда хутбада дұға жасалса, іштей «әмин» деуге немесе Пайғамбардың (с.а.с.) аты аталғанда іштей салауат айтуға болады деп айтқан. (Касани, Беда’и, 1/264; Ибн Абидин, Реддул-мухтар, 2/159) Бірақ дауыстап «әмин» деу дұрыс емес. (Алауддин, әл-Һәдиятул-Алайя, 97)
Қорытындылай келе, хутба кезінде жамағат хатибті тыңдап, сөйлемей, басқа істермен айналыспауы керек. Бірақ Пайғамбардың (с.а.с.) аты аталғанда іштей салауат айтуға, хатибтің дұғасына да іштей «әмин» деуге болады. (Қараңыз: Касани, Беда’и, 1/264; Ибн Абидин, Реддул-мухтар, 2/158-159)
Дереккөз: T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu
Бұл мазмұн жасанды интеллект көмегімен дайындалып, редактор тексерген.