«Кім Алланың үкімдерімен үкім шығармаса, ол кәпір болады» аятын түсіндіріп бере аласыз ба?

يقول تعالى في الكتاب العزيز بسم الله الرحمن الرحيم ومن لم يحكم بما أنزل الله فأولئك هم الكافرون.

Осы аятты түсіндіріп өтейік. Қасиетті Құранда осыған ұқсас аяттар бар және олардың үшеуі бір сүреде кездеседі. Әнғам сүресінде деп айтылады. Бірінде ве мен лем яхкум бима анзалаллах фәуләикемул кафирун, бірінде ве мен лем яхкум бима анзалаллах фәуләикемул фасиқун, бірінде ве мен лем яхкум бима анзалаллах фәуләикемул залимун деген сөздер бар. Алланың заңымен, әкелген үкімдерімен үкім шығармаған біреу кәпір болады, біреу залым болады, біреу пасық болады делінеді.

Сахабалар мен табииндер бұл аятты, олардың тәпсірлері мен риуаяттарын қарастырғанда, мұны мұсылмандарға тікелей байланыстыра қоймаған. Бұл аятта айтылғандар яһудилер мен христиандар деп түсіндіреді. Олар Алланың үкімдерімен үкім шығармайды, ал мұсылмандар Алланың үкімдерімен үкім шығарады. Алланың үкімдерімен үкім шығармаған яһудилер мен христиандар кәпір, залым, пасық болады дейді. Олардың шариғаттарындағы үкімдер біздің шариғатымызда да үкім болып есептеледі деген қағидаға негізделеді. Мәселені осы тұрғыдан қарау керек. Бұл мәселе көбіне ғибадат пен құлшылыққа қатысты емес, мысалы, мұрагерлік мәселесінде қолданылады. Мұрагерлікте әйелге бір, еркекке екі үлес беріледі. Егер сіз осыны талап етіп, осылайша бөлісейік десеңіз.

Ал азаматтық құқықшы болса, әйелге де, еркекке де бірдей үлес береді. Бұл жағдайда Алланың үкімімен үкім шығарған болмайды. Негізгі мәселе – міндетті күш сотта да, сотталушыда да болмайды. Иман мәселесі дегеніміз – жүректің растауы. Адам жүрегімен растағаннан кейін, кейбір мәжбүрліктермен ол иман жүректен шықпайды. Мухаққиқ ғалымдар бұл аяттарға мағына бергенде ве мен лем яхкум мен лем юсаддик деп түсіндірген. Яғни, Алланың үкімімен үкім шығармаған емес, Алланың үкімінің дұрыс еместігін растаған адам кәпір болады. Алла осылай үкім етті, мен де осылай үкім етемін, менікі дұрыс деп айтқан адам кәпір болады. Алланың үкімі дұрыс, бірақ мен бүгін осылай үкім шығаруға мәжбүрмін деген адам кәпір де, залым да, пасық та болмайды. Мұны дұрыс түсініп, шатастырмау керек. Мен жүрегімде Алланың барлық үкімдерін, тіпті маған осылай түшкір деп бұйырса да, ең қасиетті деп санаймын. Және Алланың барлық бұйрықтарына аса құрметпен қараймын. Сонымен қатар, қолымнан келмеген жағдайда мәселені тек растауға қалдырып, Алладан нәтижесін түзетуді қалауымды ниет етемін. Бұл, бәлкім, тереңірек тоқталуды қажет ететін мәселе, бірақ мен қысқаша жеткіздім.

Кейбіреулер өте ұзақ жазады, жазбалары күрделі болғандықтан, оқуға қиналамын. Кейін оқимын деп қоямын. Қысқа әрі нақты түсіндірсе, әлдеқайда жақсы болар еді.