Намаз уақытыКолостомия кезінде нәжіс тікелей құрсақ қабырғасына жапсырылған қапшыққа бақылаусыз түрде шығарылады. Мұндай жағдайда науқастар үзір иесі ретінде қабылданып, ғибадаттарында үзір иелеріне берілген жеңілдіктерді пайдаланады. Дәреттен басқа діни міндеттерде олар үзір иесі емес адамдар сияқты әрекет етеді.
Ханафи мәзһабына сәйкес, үзір иесі әр намаз уақыты үшін дәрет алады. Себебі Пайғамбарымыз (с.а.с.) үзір иесі болған әйелге осылай істеуді бұйырған. (Бухари, Вуду’, 63 [228]) Үзір иесі, үзірінен басқа дәретті бұзатын басқа жағдай болмағанша, алған дәретімен қалағанынша парыз, уәжіп, сүннет, қаза намаздарын, жұма және айт намаздарын оқи алады, Қағбаны тауаф ете алады және Мұсафқа қол тигізе алады. (Мерғинани, әл-Һидая, 1/34) Алайда үзір иесінің дәреті намаз уақыты шыққанда бұзылады. Сондықтан жаңа намаз уақытында қайтадан дәрет алуы керек.
Үзір иесінің дәреті үзір жағдайынан тыс дәретті бұзатын басқа нәрселермен де бұзылады. (Касани, Беда’и, 1/28) Мысалы, зәрін ұстай алмайтын және осы себепті үзірлі саналатын адамның мұрнынан қан ағуымен немесе жел шығаруымен дәреті бұзылады.
Шафиғи мәзһабына сәйкес, үзірлі адамның әр парыз намаз үшін жеке-жеке дәрет алуы керек. Себебі оның дәреті оқыған намазы біткенде бұзылады. Бұл дәретпен қалағанынша нәпіл намаз оқи алады. (Ширбини, Муғни әл-мухтаж, 1/282)
Мәлики мәзһабына сәйкес, үзір иесінің дәреті уақыттың кіруі немесе шығуымен емес, үзірден тыс дәретті бұзатын нәрсе пайда болғанда ғана бұзылады. (Ибн Рушд, Бидаяту әл-мүжтаһид, 1/41; Десуки, Хашия, 1/114-118) Бір адамдағы үзір жағдайы оны қатты қиналуға және дәрет алуда елеулі қиындықтарға душар етсе, Мәлики мәзһабының осы пікіріне амал етуге болады.
Осы жерде қосымша айта кету керек, үзірлі адамның киіміне үзір орнынан шығып, тиген қан, ірің, зәр, нәжіс, ірің сияқты нәжіс (лас) заттар намазға кедергі болмайды. Нәжістің аз немесе көп болуы үкімді өзгертпейді. Үзір жалғасып тұрғандықтан, бұдан сақтану мүмкін емес. Алайда бұл нәжіс заттар киіміне немесе басқа жеріне қайта жұқпайтын болса, жуу керек. (Ибн Абидин, Редду әл-мухтар, 1/306-307)
Дереккөз: T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu
Бұл мазмұн жасанды интеллект көмегімен дайындалып, редактор тексерген.