Намаз уақытыМұғжиза – нубувет/пайғамбарлыққа талап қойған адамның шындығын көрсету мақсатында Алла Тағала (с.ғ.с.) тарапынан жаратылған, сипаты жағынан адамдарды оған ұқсас нәрсе жасауға әлсіз қалдыратын ерекше оқиға. (Қады Абдулжаббар, әл-Муғни, 15/199)
Ислам ғалымдары әрі Хазіреті Мұхаммедтің (с.ғ.с.), әрі басқа пайғамбарлардың көрсеткен мұғжизелерін қабылдау тұрғысынан ақли, хисси және хабарий; мақсаттары жағынан болса, һидаят, жәрдем және халақ мұғжизелері деп жіктеген.
Ақли мұғжизеге ең үлкен мысал – Құран. Себебі Құран әр дәуірдегі ақыл иелеріне үн қататын, ақылға сыймайтын, ешкім ұқсасын жасай алмайтын ұлы әрі мәңгі мұғжиза. Бұл ақиқат Құран Кәрімде былай баяндалады: «Егер құлымызға түсіргенімізге күмәндансаңдар, онда оған ұқсас бір сүре келтіріңдер, егер шыншыл болсаңдар, Алладан басқа куәларыңды (көмекшілеріңді) шақырыңдар.» (әл-Бақара, 2/23) Хазіреті Пайғамбар (с.ғ.с.) да Құранның ең үлкен мұғжиза екенін бір хадисінде былай айтқан: «Барлық пайғамбарларға өз дәуіріндегі адамдар иман келтіретін кейбір мұғжизелер берілді. Маған берілген ең үлкен мұғжиза – Алланың уахи еткен Құраны.» (Бухари, И‘тисам, 1 [7274]; Муслим, Иман, 239 [152])
Адамдардың сезіміне әсер ететін ерекше оқиғалар хисси мұғжизелер деп аталады. Хазіреті Салихтың (а.с.) түйесі (Һуд 11/64-68), Хазіреті Мұсаның (а.с.) таяғының жыланға айналуы және қолының жарқыраған жарық шығаруы (әл-А‘раф 7/106-108), Хазіреті Исаның (а.с.) құс бейнесіндегі сазды тірілтуі, өлілерді тірілтуі, туа біткен соқырларды және алапес ауруына шалдыққандарды емдеуі (Әли Имран, 3/49; әл-Маида, 5/110) сияқты мысалдар хисси мұғжизелерге жатады.
Хазіреті Мұхаммедтің (с.ғ.с.) негізгі мұғжизесі Құран Кәрім болғанымен, оған да хисси мұғжизелер берілген. Бәдір соғысында періштелердің мұсылмандарға жәрдем беруі (Әли Имран, 3/122-123; әл-Әнфәл, 8/9-10) оқиғасы Құранда айтылған хисси мұғжизелердің бірі. Расулулланың аз ғана тамақпен көп адамды тойдыруы, аз суды көбейтуі, құрма діңгегінің ыңырсуы (Бухари, Мәнәқиб, 25 [3572, 3578, 3583]) оқиғалары да хадистерде айтылған хисси мұғжизелер қатарында.
Пайғамбарлардың Алладан келген уахиға сүйеніп айтқан ғайып хабарларына хабарий мұғжиза делінеді. Күнәһар қауымдарға алдын ала айтқан апаттардың дәл келуі, Хазіреті Исаның (а.с.) қарсыластарының үйлерінде не жеп, не жинағанын хабарлауы (Әли Имран, 3/49), Расул-Әкрамның (с.ғ.с.) Византиялықтардың парсыларды соғыста жеңетінін (әр-Рум, 30/1-4) және Кисраның патшалығының құлайтынын (Бухари, Мәнәқиб, 25 [3619]) хабарлауы осы түрге жатады.
Қарсы шыққандардың көз алдында және оларды дәрменсіз қалдыратындай түрде болған мұғжизелер һидаят мұғжизелері деп аталады. Бұл мұғжизелер адамдардың сеніміне әсер етіп, алдын ала пікірсіз адамдарға пайда береді. Хазіреті Салихтың түйесі (Һуд 11/64-68), Хазіреті Мұсаның таяғы мен жарқыраған қолы (әл-А‘раф 7/106-108), Хазіреті Исаның шипа мұғжизесі (әл-Маида, 5/110) және Хазіреті Мұхаммедтің Құран мұғжизесі осы қатарда. (әл-Бақара, 2/23-24) Тек Құран оқып мұсылман болғандар сияқты, Хазіреті Мұсаның таяғы жыланға айналып, сиқыршылардың жасаған жыландарын жұтып қойған соң сиқыршылардың иманға келуі де осыған жатады.
Мүміндердің қажеттіліктерін өтеу үшін берілген иләһи жәрдемдер жәрдем/нусрет мұғжизелері болып табылады. Хазіреті Мұсаның Исраил ұрпақтары үшін Алланың бұйрығымен тастан су шығаруы (әл-Бақара, 2/60), қауымына көктен манна мен бөдене жіберілуі, көлеңке үшін бұлт келтірілуі (әл-А‘раф 7/160), Хазіреті Исаға көктен тағамға толы дастархан түсуі (әл-Маида 5/112-115), Бәдір және Хәндек соғыстарында періштелердің мұсылмандарға көмектесуі (Әли Имран 3/123-127; әл-Ахзаб 33/9), әртүрлі жағдайларда судың көбеюі мен астың берекелі болуы (Бухари, Мәнәқиб, 25) осыған жатады.
Қарсы келген қауымдардың жазалануына арналған мұғжизелер халақ мұғжизелері деп аталады. Құрандағы мәліметтерге қарағанда, халақ мұғжизелері қатты дауыл, қорқынышты дыбыс, тасқын, жер сілкінісі сияқты табиғи апаттар түрінде жүзеге асқан (әл-Анкәбут, 29/40). Нұх қауымының топан суымен (әл-Анкәбут, 29/14), Сәмуд, Ад және Мәдиян халқының қорқынышты дыбыспен (Сад, 38/13-15), Лұт қауымының қаласының асты үстіне келтіріліп, бастарына тас жаууымен (Һуд, 11/82-83, әл-Қамар, 54/34), Перғауын мен оның әскерінің теңізде батып кетуімен (әш-Шуара, 26/66) жойылуы осыған жатады. Пайғамбарлардың көптеген дәлелдері мен мұғжизелеріне қарамастан иман келтірмеген қарсыластардың жойылуы – Алланың заңы. Халақ мұғжизелері кейінгі ұрпаққа ескерту әрі ғибрат болып табылады.
Дереккөз: T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu
Бұл мазмұн жасанды интеллект көмегімен дайындалып, редактор тексерген.