Намаз уақытыАқыл-есі дұрыс және балиғат жасына жеткен әрбір мұсылманға намаз парыз. Бұл шарттарға сай келмейтін адам намазға міндетті емес. Негізінде, Пайғамбарымыз (с.а.с.) бір хадисінде балалар мен ақыл-есі дұрыс емес адамдардан жауапкершіліктің алынғанын айтқан. (Әбу Дәуіт, Худуд, 16 [4398]; Ибн Мәжа, Талак, 15 [2041])
Кейбір жағдайларда денсаулығында ақауы бар адамдардан да намаз түседі. Ханафи мәзһабына сәйкес, тек басын қимылдатуға да шамасы келмейтіндей дәрежеде ауыр науқас адамға ештеңе міндеттелмейді. Егер бұл аурудан қайтыс болса, оқи алмаған намаздарын қаза етуге мүмкіндігі болмағандықтан, қарызсыз түрде Алланың құзырына барады. Егер сауығып кетсе, оқи алмаған намаздары бір күндік (бес уақыт) намаздан аспаса, қаза етуі керек. Егер саны бұдан көп болса, дұрыс пікір бойынша, ол адамға қаза ету міндетті емес. Есінен танған адам үшін де ессіздік мерзіміне байланысты осы үкімдер қолданылады. (Касани, Беда’и, 1/106, 107, 108) Имам Шафиғи, есінен тану толық бір намаз уақытына созылса да, қаза ету міндетті емес деп айтқан. (Ширбини, Муғни әл-мухтаж, 1/314)
Өмірін төсек тартып өткізетін адам, егер төсектен тұрып дәрет ала алмаса немесе дәрет алғызатын адам таба алмаса, қасында ұстайтын кірпіш, қыш немесе тас сияқты затқа тәйәммум алады. Төсегінен тік тұруға және құбылаға бұрылуға өзі шамасы келмейтін адамға, оған көмектесетін ешкім болмаса, орнынан тұрмай, жүзін құбылаға бұра алатын шамада бұрып, жатқан жерінде ишарамен намаз оқиды. (Серахси, әл-Мәбсут, 1/212-213; Касани, Беда’и, 1/106-107)
Ауруының салдарынан өзі тәйәммум ала алмайтын және бұл істе көмектесетін адам таба алмаған адам өзін дәретті деп есептеп, қаласа ишарамен намаз оқиды; қаласа қазаға қалдырады; сауығып кетсе қаза етеді, сауығып кетпесе, одан міндет түседі. (Ибн Нуджайм, әл-Бахр, 1/168, 172; Хаскәфи, әд-Дурру әл-мухтар, 39; Ибн Абидин, Редду әл-мухтар, 1/252-253)
Дереккөз: T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu
Бұл мазмұн жасанды интеллект көмегімен дайындалып, редактор тексерген.