Құбыласында қате анықталған мешіттерге қатысты не істеу керек?

Құбылаға бет бұру (истиқбал-и құбыла) намаздың парыздарынан саналады. Қағбаның қасында болып, оны көріп намаз оқитындар тікелей Қағбаға бет бұруы керек. Ислам ғалымдарының көпшілігінің пікірінше, Қағбадан алыста тұратындар үшін Қағбаның «бағытына» бет бұру жеткілікті. Бұл жағдайда маңыздысы — намаз оқушы адамның бағыты Қағбаның орналасқан «жақтан» толық ауытқымаған болуы. Осыған сәйкес, жеңіл ауытқулар намаздың дұрыстығына зиян келтірмейді. (Ибн Рәжәб әл-Ханбәли, Фәтху’л-барӣ, 3/66-68; Мердәуи, әл-Инсаф, 2/9; Ибн Абидин, Редду’л-мухтар, 1/430) Себебі Қағба немесе Қағбаның көкке тікелей бағытталған сызығы адамның жүзінің бұрышында қалған жағдайда, намаз оқушы адам құбыладан ауытқыды деп саналмайды. (Ибн Абидин, Редду’л-мухтар, 1/430) Осыған сәйкес, намаз оқушы адам өзін Қағбаға тікелей байланыстыратын түзу сызықтан оңға немесе солға 45 градусқа бұрылмағанша, құбыла бағытынан толық ауытқымаған болып есептеледі және бұл жағдай намаздың дұрыстығына кедергі болмайды.

Мұсылман адам мешітте намаз оқығанда құбыланы қосымша зерттеудің қажеті жоқ. Себебі мешіттер құбыла анықталып салынады. Сонымен қатар, мешіттерге қатысты келесі қағидаларға назар аудару керек:

a) Қазіргі уақытта құбыла бағытын дәл анықтауға мүмкіндік бар болғандықтан, жаңадан салынатын немесе қайта жөнделетін мешіттердің бағыты/михрабы Қағба бағытына дәл сәйкес келуі керек.

b) Бұрын салынған және кейіннен Қағба бағытына дәл келмейтіні анықталған мешіттерде бұрын оқылған намаздар дұрыс болып саналады. Себебі бұл мешіттердің құбыласы салынған дәуірдің шарттарына сәйкес дұрыс деп қабылданған және намаздар да осы қабылдаумен оқылған. Бірақ бұл ауытқу рұқсат шегінен тыс (45 градус және одан жоғары) екені мамандар тарапынан анықталса, бұл жағдайды мүмкіндігінше тезірек және ең қолайлы жолмен түзету керек. Ауытқу 45 градус және одан жоғары екені анықталғаннан кейін, сол бағытқа әдейі қарап оқылған намаздар дұрыс болмайды.

c) Уәкілетті органдардың мамандары анықтағандай, құбыласында ауытқу дәрежесі рұқсат шегінде (45 градустан аз) болған мешіттерде оқылған намаздар дұрыс болып саналады. Сонымен қатар, жамағат арасында келіспеушіліктерді болдырмау үшін мүмкіндігінше мешіт ішінде реттеу жүргізіп, бұрыш айырмашылығын жоюға немесе барынша азайтуға тырысу керек.

Дереккөз: T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu