Намаз уақытыДінімізде орындалуы бұйырылған ғибадаттардың ең маңыздысы – намаз, ақыл-есі дұрыс және балиғат жасына жеткен әрбір мұсылманға парыз. Жамағатпен намаз оқудың шариғаттағы заңдылығы Құран, Сүннет және ижма арқылы бекітілген. Пайғамбарымыз (с.а.с.) жамағатпен намаз оқуды ынталандырған, өмір бойы жамағатқа намаз оқытқан, ауырған кезінде де бұл әдетінен бас тартпаған және жамағатқа қосылып, хазреті Әбу Бәкірдің (р.а.) артында намаз оқыған. (Қараңыз: Бухари, Азан, 29, 30; Муслим, «Масажид», 42)
Жамағатпен намаз оқу – Исламның белгісі (шариғаты) болған ғибадатқа айналды. Бірге оқылған намазда имам мен оған ұйығандардың құраған тобы жамағат деп аталады. Жамағатпен намаз оқығанда имамға ұюға «иқтида», ұйыған адамға «муқтади» делінеді. Иқтиданың дұрыс болуы үшін басқа шарттармен қатар, орынның бірлігі, имамға ұюға ниет ету және намаздың рүкүндерінде имамның әрекеттерін қадағалау қажет. Пайғамбарымыздың сөздері мен амалдарына қарағанда, жамағатпен намаз оқу үшін имам мен жамағат арасында орын бірлігі болуы керек екені анық көрінеді. Сондай-ақ, Пайғамбарымыз (с.а.с.) азан естілгенде мешітке «баруды» бұйырған (Қараңыз: Ибн Мәжа, Масажид уә Жамағат, 17 [792]) және жамағат ең аз дегенде екі адамның бас қосуымен құралады деп айтқан. (Қараңыз: Бухари, Азан, 35 [658]; Нәсаи, Имамат, 47 [842-843])
Пайғамбарымыз (с.а.с.) және сахабалардың (р.а.) амалдарына сүйене отырып, фиқһ ғалымдарының жалпы қабылдауы бойынша, жамағатпен намаздың дұрыс болуы үшін имам мен муқтади арасында орын бірлігі болуы шарт. Мысалы, имам мен жамағаттың арасында жол немесе өзен болса, бұл шарт орындалмаған болып есептеледі және мұндай жағдайда имамға ұю дұрыс емес деп ғалымдар бекіткен. Сол сияқты, мешіт пен оның қосалқы ғимараттарының шынайы немесе үкім бойынша шекарасынан тыс жерде тұрған адамның, орын бірлігі болмағандықтан, мешіттегі имамға ұюына рұқсат етілмеген. (Қараңыз: Касани, Бедаиғ, 1/226; Рамли, Нихаяту’л-мухтаж, 2/198; Ибн Нуджайм, әл-Бахр, 1/384; 2/127; әл-Фатауа әл-Һиндия, 1/87; Ибн Абидин, Редду’л-мухтар, 1/550)
Ғибадаттарда тақлидилік (тағбуди) негіз. Яғни, ғибадаттар Алла қалай бұйырса және Пайғамбарымыз (с.а.с.) қалай орындаса, солай орындалуы тиіс. Сондықтан ғибадаттың негізгі сипаттарын өзгертетін немесе ғибадатты жоятын түсіндірмелерге жол берілмеуі керек. Намаздың физикалық тұрғыда бір жерде жамағатпен оқылуының көптеген хикметтері бар. Жамағатпен намаз оқу мұсылмандардың бас қосуын, бір рухани тұлға болуын, үммет болу санасын қалыптастыруын, араларында сүйіспеншілік пен көмектесудің орнығуын, бір-бірінен хабардар болып, ынтымақтастықта қоғам құруын, білім мен тәжірибе алмасуын, пайдасыз істер мен күнә жасалатын орта мен топтардан алыс болуын қамтамасыз етеді. Жамағатпен намаз оқығанда адам мұқият әрі саналы болады. Сонымен қатар, жамағатпен намаздың берекесі мен фейзі жеке оқылған намаздан әлдеқайда көбірек сезіледі. Жамағатпен намазда біз түсіне алатын дүниелік және ақыреттік көптеген хикметтер бар, сондықтан осы хикметтерге қайшы келетін амалдардан аулақ болу керек.
Заңды себеппен жамағатпен намазға қатыса алмаған адам, өзі тұрған жерде жамағат құрып намаз оқи алады. Бұған да мүмкіндік болмаса, намазын жеке өзі оқиды.
Қорытындылай келе, телефон, теледидар, интернет сияқты құралдар арқылы орын бірлігі қамтамасыз етілмей имамға ұю арқылы оқылған намаздар дұрыс болмайды. Мұндай намаздар уақытында қайта оқылуы немесе уақыт өтіп кетсе, қаза етілуі керек.
Дереккөз: T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu
Бұл мазмұн жасанды интеллект көмегімен дайындалып, редактор тексерген.