Тарауих намазы неше ракағат?

Хазреті Пайғамбардың (с.а.с.) оқыған тарауих намазының неше ракағат болғаны туралы бірауыздан келісілген риуаят жоқ. Оның уитрмен қоса жиырма үш ракағат тарауих оқығаны жайлы кейбір риуаяттар болса да (Ибн Әби Шейба, әл-Мусаннаф, 2/164 [7692]; Бәйһақи, әс-Сүнәнүл-кубра, 2/698 [4286]), бұл риуаяттар фукаһа тарапынан әртүрлі бағаланған. Сондықтан бұл мәселеде Хазреті Айшаның, Пайғамбардың (с.а.с.) Рамазан айындағы түнгі намаздары туралы хадисі мен Хазреті Омардың тарауихты жамағатпен оқуды бастауы туралы хабарлар негізге алынады. Расулулланың (с.а.с.) Рамазандағы түнгі намаздары сұралғанда, Хазреті Айша: «Расулулла Рамазан мен Рамазаннан тыс түндерде он бір ракағаттан артық (нәпіл намаз) оқымаған» (Бухари, Тәһәжжүд, 16 [1147]; Муслим, Саләтүл-Мүсәфирин, 125 [738]) деп жауап берген. Басқа бір риуаятта бұл сан он үш деп көрсетіледі (Муслим, Саләтүл-Мүсәфирин, 123-124). Алдымен бұл хадистің тарауих намазы туралы екені анық емес. Сонымен қатар, Хазреті Айшаның Алланың елшісі Рамазан айында және Рамазаннан тыс түндерде он бір немесе он үш ракағат намаз оқығанын айтуы, оның тарауихтан бөлек тұрақты оқыған түнгі намазы болғанын көрсетеді. Құран Кәрімде де: «Түннің бір бөлігінде оянып, саған тән нәпіл ретінде намаз оқы. Мүмкін, Раббың сені мақтаулы орынға жеткізер» (әл-Исра, 17/79) деп бұйырылады. Жоғарыда айтылғандардан, бұл сұрақтың Рамазан айында Пайғамбардың басқа ғибадаттарында болғандай, түнгі намаздарда да көбейту бар ма, жоқ па деген мақсатпен қойылғаны және тарауих намазымен тікелей байланысы жоқ екені түсініледі. Хазреті Айшадан риуаят етілген: «Расулулла (с.а.с.) Рамазанның соңғы он күні кіргенде түндерін (ғибадат және зікірмен) тірілтетін, отбасын оятатын, ғибадатқа көбірек көңіл бөлетін» (Муслим, И‘тикаф, 7-8 [1174-1175]; қараңыз: Бухари, Фазлу ләйләтил-кадр, 5 [2024]) хадисі осы көзқарасты қолдайды. Сонымен қатар, бұл хадистің тарауихтың шариғаттан бұрын ба, әлде кейін бе екені де белгісіз. Хазреті Омар кезіндегі жамағатпен оқылған тарауих намазының ракағаттары туралы жиырма және он бір ракағат деп екі риуаят бар (Ибн Әби Шейба, әл-Мусаннаф, 2/162-163 [7671-7683-7684]). Дереккөздерімізде Хазреті Омар дәуіріне қатысты әртүрлі риуаяттар болса да, кейін тарауих жиырма ракағат болып орнығып, бүгінге дейін жамағатпен осылай жалғасып келгені айтылады (қараңыз: Ибнул-Хумам, Фәтхул-кадир, 1/450; Айни, Умда, 11/126-127; Мауарди, әл-Хауи, 2/290-291; Шәукани, Нәйлул-әутар, 3/53). Тарауих намазы Хазреті Омар, Хазреті Осман және Хазреті Әли дәуірлерінен бастап бүгінге дейін жамағатпен жиырма ракағат болып оқылып келеді. Сахабалардан ешкім бұған қарсы шықпаған және ғалымдар да осылай қабылдаған. Бүгінде, елімізді қоса алғанда көптеген ислам елдерінде тарауих намазы жамағатпен 20 ракағат болып оқылады. Айта кету керек, тарауих намазы нәпіл ғибадат болғандықтан, парыз сияқты қабылдау дұрыс емес. Сондықтан шаршау, жұмыспен айналысу және басқа да себептермен тарауих намазын үйде 8, 10, 12, 14, 16 немесе 18 ракағат оқу арқылы да сүннет орындалады. Дегенмен, жамағатпен оқуға тырысу абзал.

Дереккөз: T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu