Намаз уақытыЗуһр-и ахир — соңғы бесін намазы дегенді білдіреді. Кейбір ислам ғалымдары, бір елді мекенде бірнеше мешітте жұма намазы оқылғанда, алғаш оқылған жұмадан басқаларының дұрыс болмау ықтималдығына байланысты, сақтық үшін сол күнгі бесін намазын оқуды ұсынған. Зуһр-и ахир деп аталатын бұл намаз жұма намазына кірмейді. Хазреті Пайғамбардан және алғашқы дәуірлерден жеткен риуаяттарда бұл атаумен оқылған намаз жоқ.
Зуһр-и ахир — ислам жерлерінің кеңеюі және қалаларда халықтың көбеюі нәтижесінде, жұма намазы Хазреті Пайғамбар (с.а.с.) дәуіріндегідей бір қалада бір ғана мешітте оқылуы мүмкін болмағандықтан, бірнеше мешітте жұма намазы оқылуы қажеттілігі туындаған кезде пайда болған намаз. Оның себебі — бірнеше мешітте оқылған жұма намаздарының алғаш оқылғаны ғана қабыл болады, қалған мешіттерде оқылғаны жарамсыз болуы мүмкін деген жорамал. Осы күмәнді жағдайдан құтылу үшін, жұма уақыты ішінде сақтық үшін, зуһр-и ахир, яғни «уақыты кіріп, оқылмай қалған соңғы бесін намазы» ниетімен төрт рәкағат намаз оқу кейбір ғалымдар тарапынан дұрыс деп табылған. (Ибн Абидин, Раддул-мухтар, 2/145-147; Карафи, әз-Захира, 2/354-355; Ибн Кудама, әл-Муғни, 2/248; Ширбини, Муғнил-мухтаж, 1/544-545)
Жұма намазының бір ғана мешітте оқылуы жұманың мәніне сай болғанымен, халық көп қалаларда оны жүзеге асыру мүмкін емес. Дегенмен, Ханафи мәзһабында фәтуаға негіз болған пікір бойынша, ешқандай шектеусіз бір қалада бірнеше мешітте жұма намазы оқыла береді. (Ибн Абидин, Раддул-мухтар, 2/145-146) Имам Шафиғи де Бағдатқа барғанында жұма намазы бірнеше жерде оқылып жатқанын көріп, оған қарсы болмаған. (Нәуәуи, әл-Мәжму’, 4/585; Ширбини, Муғнил-мухтаж, 1/544) Осылайша, әр мешітте оқылған жұма намазы жеке-жеке дұрыс деп есептеледі, бұл тұрғыда айырмашылық жоқ. Сондықтан жұма намазын оқығандарға қосымша зуһр-и ахир (соңғы бесін намазы) оқудың қажеті жоқ.
Дереккөз: T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu
Бұл мазмұн жасанды интеллект көмегімен дайындалып, редактор тексерген.