“Аллах” ысымынын ордуна “Теңир” деген сөздү колдонуу жаизби?

“Теңир” деген сөз арабча “илах” сөзүнүн кыргызча эквиваленти болуп саналат. “Илах” деген сөз “өзүнө сыйынган зат” деген маанини билдиргендиктен, кээде Аллах Таала (с.ч.) үчүн колдонулганы сыяктуу эле, адамдар Аллахтан башка сыйынган заттар үчүн да колдонулат. Ал эми “Аллах” лафза-и жалалы болсо, түздөн-түз Аллах Тааланын өзүн билдирген өзгөчө ысым болуп эсептелет. Ошондуктан, калам аалымдарынын пикири боюнча “Аллах” сөзү Жараткан Эгебиздин улуу затына жана бардык кемел сапаттарына дал келген өзгөчө ысым болуп саналат. Бул сөздүн билдирген өзгөчө маанисин эч бир тилде толук камтыган сөз жок. Мындан тышкары, “Аллах” сөзү бардык мусулмандар үчүн таухид ишенимин билдирген жалпы бирлик символу болуп эсептелет. Ошондуктан, мусулмандар сыйынган жалгыз Жаратканын “Аллах” деп атаганы туура болот. Демек, “Аллах” ушул ысым менен же “эсма-и хусна” деп аталган 99 ысымынан бири менен аталууга тийиш. Бирок, динибиз билдирген абсолюттук кемелдикке ээ, бардык кемчиликтерден таза болгон Улуу Аллахты “Теңир” деп атаган да Ислам ишенимине каршы келбейт. Себеби, ислам коомдорунда “Худа”, “Йезддан”, “Чалап” жана “Мевла” сыяктуу сөздөр да колдонулган.

Булак: T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu