«Аменту»да орун алган «Жакшылык да, жамандык да Аллахтан» деген сөздүн мааниси кандай?

«Жакшылык да, жамандык да Аллахтан» деген сөз, булардын Жаратуучусу Аллах экенин билдирет. Бул сөз Аллахтан башка Жаратуучу жок экенин көрсөтүп, баса белгилөө үчүн айтылат. Маселенин адамга тиешелүү жагы — жакшылык менен жамандыктын кулдун кичине эрки менен тандалышы. Ошондуктан адамдар жакшы жана жаман бардык иштеринен жоопкерчиликтүү.

«Аменту» негиздеринде айтылгандай, ар бир мусулман тагдырга, жакшылык менен жамандыктын Аллах тарабынан жаратылганына ишенет. Себеби ааламдагы бардык нерсе Анын эрки, такдири жана кудурети менен болот. Ааламда Андан башка чыныгы ээлик жана күч, башкаруу укугуна ээ башка бир зат жок. Бирок Аллах жакшылыкка ыраазы, жамандыкка ыраазы эмес. Жакшылыкты тандаган адам сыйлык алат, жамандыкты тандаган жазага тартылат. Жамандыктын Аллахтан болушу — кулдун иш-аракети жаралышы үчүн Аллахтын жаратуусу ишке ашышын билдирет. Болбосо, Аллах кулдарынын жаман иштерди кылуусуна ыраазы болбойт жана жамандыктын жасалышын буюрбайт.

Улуу Аллах (с.а.в.) абсолюттук акылмандык жана тартип менен иш кылуучу жалгыз зат. Анын жамандыктарды жаратуусунда да ар кандай акылмандыктар бар. Тирүү өлүктөн, жакшы жамандан, жакшылык жамандыктан айырмаланып билинсин деп Аллах нерселерди карама-каршылыгы менен жараткан. Ошондой эле адамга жамандык жана жаман нерселерден сактануунун жолдорун көрсөткөн, жамандыктан сактанууга күч жана кудурет берген. Дүйнөдө жамандык болбосо, жакшылыктын мааниси түшүнүлбөйт жана бул дүйнөнүн сыноо дүйнөсү болуу өзгөчөлүгү жана акылмандыгы ишке ашмак эмес. Жамандык — Аллахтын адилеттүүлүгү жана акылмандыгы үчүн, же андан кийин келе турган жакшылыкка себеп болуу үчүн, же андан да жаман жамандыктан сактоо үчүн жаратылган.

Аллахтын (с.а.в.) кудурети менен болгон ар бир иште, жеке адамга да, коомго да ар кандай пайдалары болушу мүмкүн. Биз жакшылык же жамандык деп эсептеген ар бир нерсе, натыйжасында биз ойлогондой болбой калышы мүмкүн. Бул тууралуу бир аятта мындай деп айтылат: «Силер жактырбаган бир нерсе силер үчүн жакшы болушу мүмкүн. Жана силер жакшы көргөн бир нерсе силер үчүн жаман болушу мүмкүн. Силер билбейсиңер, Аллах билет.» (эл-Бакара, 2/216)

Булак: T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu