БАЛЫКТЫ ЭЛЕКТР ТОГУ МЕНЕН АВЛООГО БОЛОБУ?

Алла Таала Куранда суу жаныбарлары тууралуу мындай дейт:

أُحِلَّ لَكُمْ صَيْدُ الْبَحْرِ وَطَعَامُهُ مَتَاعًا لَكُمْ وَلِلسَّيَّارَةِ

«(Эй момундар!) Силерге жана жолоочуларга пайдалануу үчүн деңиздин жаныбарлары жана тамагы халал кылынды».

Алланын Элчиси (ага Алланын салаваты жана саламы болсун): «Деңиздин суусу таза жана анын өлексеси адал» [1], – деген.

Ханафи мазхабынын аалымдары Куран менен сүннөттө айтылган «суу жаныбарлары» дегенди балык деп түшүндүрүшөт. Башкача айтканда, өзүнөн-өзү өлүп, суунун бетине калкып чыккан балыктан башка бардык балык түрлөрүнүн тирүүсүн да, өлүгүн да жесе болот.

Жалпысынан балык уулоонун бир нече түрү бар. Айрымдары шариатка ылайык болсо, айрымдары каршы келет. Ошондуктан балыкчы шариатка ылайык жол менен балык уулоосу керек. Тактап айтканда, Алланын берген ырыскысын күнөө иштер менен табуу туура эмес. Алла Таала Куранда:

كُلُوا وَاشْرَبُوا مِنْ رِزْقِ اللهِ وَلَا تَعْثَوْا فِي الْأَرْضِ مُفْسِدِينَ

«Алланын ырыскысынан ичип-жегиле, бирок жер жүзүндө бузукулук кылбагыла» [2].

Акыркы учурда кеңири тараган балык уулоо ыкмаларынын бири – электр тогу менен кармоо. Токтун күчү жогору болсо, балык өлүп, суунун бетине чыгат; ал эми ток аз болсо, балык өлбөсө да, эсеңгиреп калат. Балык сүзө албай, суунун бетине чыгып, аны кармоо оңой болот.

Балыкты ток менен уулоонун төмөнкүдөй зыяны бар:

• Балыкты кыйнап, азаптап өлтүрүү. Ислам – ырайым дини болгондуктан, мындай аракеттер шариатыбызга туура келбейт. Жаныбарларды союуда да кооз түрдө жасоо буйрулган. Алланын Элчиси: «Алла Таала бардык нерсени жакшы кылууну буюрду. Ошондуктан малды соё турган болсоңор, жакшылап союгула, бычакты алдын ала курчуткула, жаныбарды кыйнабагыла» [3], – деген.

• Өзөн-көлдөгү тиричиликке, балыктын запасына зыян келтирет. Ток менен уулоонун айынан чоң-кичине балыктар, уылдырык, суу өсүмдүктөрү, курт-кумурскалар – баары өлөт. Жада калса, тирүү калган балыктар да уылдырык чачпай калат. Хадисте:

لَا ضَرَرَ وَلَا ضِرَارَ

«Өзүңө да, башкага да зыян келтирүү жок» [4], – делет.

Жыйынтыктап айтканда, электр тогу менен кармалган балыкты жесе болору менен, сууда жашаган жаныбарларды кырып салуу коркунучу болгондуктан, мындай ыкмага уруксат берилбейт [5].

Шариат жана фатва бөлүмү

• [1] Тирмизи, Абу Дауд.

• [2] Баккара сүрөсү, 60-аят.

• [3] Имам Муслим.

• [4] Имам Ахмад.

• [5] https://www.dar-alifta.org/ar/ViewFatwa.aspx?ID=13266&LangID=1&