Эмне үчүн алгач энеге жакшылык кылуу керек?

Ислам дини ата-энени урматтоону буйруйт. Бул тууралуу Алла Таала Куранда мындай дейт:

«Биз адам баласына ата-энесине жакшылык кылууну буйрудук. Энеси аны кыйналып (бир нече ай) көтөрдү жана кыйналып төрөдү. Анын эне курсагында жатышы менен эмчектен чыгышы (эң аз дегенде) отуз айга созулат», – деп баяндалган («Ахкаф» сүрөсү, 15-аят).

Бул аятта ата-энеге, айрыкча энеге жакшылык кылуунун себеби так көрсөтүлгөн. Тактап айтканда, эне тогуз ай бою баласын көтөрөт, кыйналып төрөйт, андан кийин бала оозуна тамак тийгенче эмизет. Албетте, булардын баары жеңил иш эмес. Бирок эне өзүнүн мээримдүүлүгү, сабырдуулугу жана кайраттуулугу менен бул милдеттерди сөзсүз түрдө аткарып чыгат.

Пайгамбарыбыз (ага Алланын салаваты жана саламы болсун) хадистеринде энени өзгөчө урматтоо тууралуу айткан. Бир жолу Алланын элчисине бир киши келип: «Кимге жакшылык кылайын?» – деп сурайт. Ал: «Энеңе жакшылык кыл» , – дейт. Ал киши экинчи жолу сураганда да, Пайгамбарыбыз (ага Алланын салаваты жана саламы болсун): «Энеңе» , – дейт. Үчүнчү жолу да: «Энеңе» , – деп жооп берет. Төртүнчүсүндө гана: «Атаңа» , – деп айтат (Бухари, Муслим).

Эмне үчүн энени биринчи, атаны кийин айтты? Муну аалымдарыбыз мындайча түшүндүрүшөт: «Баланын жарык дүйнөгө келиши, аны кичинесинен багып, тарбиялап өстүрүүдө атасына караганда эненики чоңураак эмгек. Баланын жаралышына ата-эне экөө тең себепкер болсо да, ата бул нерсени көп сезе бербейт. Ал эми эне тогуз ай бою курсагында көтөрөт. Кош бойлуулук учурунда алсырайт, жүрөгү айланып, башы айланат. Баланы көтөрүү менен катар денеси аркылуу азыктандырат жана башка кыйынчылыктарды башынан өткөрөт. Андан кийин баланын төрөлүшү да энелер үчүн чоң сыноо. Өлүмдүн оозунда туруп, бала төрөөгө макул болгону дал ушул учурда билинет. Бала төрөлгөндөн кийин да ата көбүнчө үй-бүлөгө каражат табуу менен чектелет. Ал эми баланы эмизүү, тамак берүү, жуундуруу, ыйлаганда сооротуу, түнү менен уйкусун бөлүү сыяктуу оор иштердин баарын энелер аткарат. Ошондуктан энелерди улуктап, аталардан жогору коюп, Пайгамбарыбыз (ага Алланын салаваты жана саламы болсун) үч жолу «Энеңе жакшылык кыл» деп, төртүнчүсүндө гана «Атаңа жакшылык кыл» деп айткан». Ошондуктан Ислам дини энелерге өзгөчө урмат көрсөтүүнү буйруйт.

Хасан АМАНКУЛ,

«Мунара» гезити, №5, 2023-жыл