Этек кири же төрөттөн кийинки тазаланбаган аял Куръан окуй алабы?

Ханафи, Шафи жана Ханбали мазхабдарына ылайык, этек кири же төрөттөн кийинки тазаланбаган аял да жуунбаган (жунуп) адам сыяктуу Куръан окуй албайт. Анткени Пайгамбар (с.а.в.) “Этек кири келген аял жана жунуп адам Куръандан эч нерсе окуй албайт.” (Тирмизи, Тахарат, 98 [131]; Ибн Мажа, Тахарат, 105 [595-596]) деп айткан. Хазрети Али да “Расулуллахты Куръан окуудан жунуптуктан башка эч нерсе токтотчу эмес.” (Абу Давуд, Тахарат, 88 [229]; Насаи, Тахарат, 171 [266]; Ибн Мажа, Тахарат, 105 [594]) деп билдирген. Башка бир риваятта болсо Хазрети Алинин “Расулуллах жунуп болбосо бизге Куръан окуп берчү.” (Тирмизи, Тахарат, 111 [146]) деп айтканы риваят кылынган.

Бул жалпы көз караштан тышкары, аталган үч мазхабдын ичинде айрым деталдуу иджтихаддар да бар. Ханафи жана Шафиилер дуба жана зикир ниети менен дуба маанисин камтыган аяттарды жунуп, этек кири же төрөттөн кийинки абалда окууга болорун; Шафиилер тилди кыймылдатпай жана үн чыгарбастан, Куранды карап жүрөк же акыл менен окууга болорун; Ханбалилер болсо Куръан окуу ниети болбосо, “Бисмиллах”, “Алхамдулиллах” сыяктуу зикирлерди айтууга болорун айтышкан. (Серахси, ал-Мабсут, 3/152; Ибн Кудама, ал-Мугни, 1/106; Ширбини, Мугниль-мухтаж, 1/290)

Малики мазхабында болсо эки башка пикир бар. (Ибнул-Желлаб, ат-Тефри', 1/39; Карафи, аз-Захира, 1/379) Кийинки кээ бир Малики аалымдары бул эки пикирден этек кири келген аял билим алуу максатында Куранга тийип, Куръан окуй алат деген иджтихадды тандашкан. (Десуки, Хашия, 1/174; Азхари, Жавахир, 1/32)

Бүгүнкү күндө Куръан окутуу жана үйрөтүү үзгүлтүккө учурабашы үчүн Малики мазхабынын ушул көз карашы менен амал кылууга болот. Ошону менен бирге, Куръан окутуунун жана үйрөтүүнүн ар кандай жолдору бар болгондуктан, этек кири жана төрөттөн кийинки аялдар окуган адамдарды угуу же жаздырылган тасмадан угуу аркылуу кулак үйрөтүүсүн алып, аяттарды сөзмө-сөз бөлүп окуп, тамгаларды туура айтууга көңүл бурушса да болот. Бул ыкма, пикир келишпестиктен качуу жагынан этияттуу болушу мүмкүн.

Булак: T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu