Гипноз (лат. «hypnos» – уйку) – атайын ыкма менен пайда болгон уйкуга окшош абал (Жантану терминдеринин түшүндүрмө сөздүгү, 384-бет). Гипноз гипноз жасоочунун өзгөчө таасиринин натыйжасында же атайын өзүн-өзү ишендирүүдөн улам пайда болот. Бул ыкма адамдын эркин өз алдынча билдирүүсүн чектеп, башка бирөөнүн эркине баш ийүүнү күчөтөт.
Бирок гипноздун тажрыйбасы адамдан адамга бир топ айырмаланышы мүмкүн. Чынында, анын иштеши үчүн адам өз ыктыяры менен бул процесске макул болушу жана гипнозго белгилүү бир даражада жөндөмү болушу керек.
Салттуу гипноз аркылуу бүгүнкү күндө көптөгөн оорулардан жана оор сезимдерден арылууга жетишүүгө болот, атап айтканда:
Рак ооруларынан келип чыккан ооруну басаңдатуу, ошондой эле баш ооруну жана муун ооруларын азайтуу;
Созулма оорулары бар бейтаптарды дарылоо же хирургиялык операциялар же төрөт сыяктуу медициналык процедуралардан улам болгон ооруну жана тынчсызданууну жеңилдетүү;
Ичкилик же баңгизат сыяктуу жаман адаттардан арылуу;
Жөтөлдү дарылоо;
Уйкусуздук, эрксиз заара чыгаруу сыяктуу ден соолукка зыяндуу абалдардан арылуу.
Мындан тышкары, гипноз күнүмдүк жашоодогу жеңил кыйынчылыктарда да колдонулат. Мисалы, аны колдонуу адам аралык жана өз ара мамиле көндүмдөрүн өнүктүрүү (мисалы, талап коюу), стрессти азайтуу жана эс алуу, сахна коркунучун жеңүү, ашыкча салмактан арылуу же тамеки тартуудан баш тартуу үчүн колдонулат.
Ислам дининде балгерлик, сыйкырчылык, көз байлоочулук сыяктуу шариатка каршы иштер же алдамчылык максатында гипноз жасоого тыюу салынган.
«(Эй, Мухаммад!) айт: «Асман менен жердеги эч бир жан жашыруун нерсени билбейт. Жашыруун нерсени жалгыз Алла билет» , – деп айтылган («Намл» сүрөсү, 65-аят).
Абдулла ибн Аббас (Алла андан ыраазы болсун) риваят кылган хадисте Алланын элчиси (ага Алланын салам-салаваты болсун): «Эгер бир нерсе сурай турган болсоң, аны Алладан сура! Эгер жардам тилей турган болсоң, аны Алладан тилеп сура!», – деген (Тирмизи).
Ошондой эле Абу Саид ал-Худриден (Алла андан ыраазы болсун) риваят кылынган хадисте: «Өзүңө да, башкага да зыян келтирүүгө болбойт», – деп айтылган (Ибн Мажа).
Ошондуктан, ар дайым кесипкөй дарыгер колдонгон гипноз адамдарга пайда алып келиши мүмкүн экенин, ал эми алдамчылар үйрөнгөн гипноз кылмыш дүйнөсүнө кызмат кылышы мүмкүн экенин эстен чыгарбоо керек.
Хасан АМАНКУЛ,
«Мунара» гезити, №9, 2023-жыл
Бул мазмун жасалма интеллекттин жардамы менен даярдалып, редактор текшерген.