Намаз убактысыФеминизмдин негизги максаты – коомдун бардык тармагында аялдарга эркектер менен тең мүмкүнчүлүк берүү. Бирок адам баласы эркек жана аял болуп эки жыныска бөлүнөрүн эске алсак, алар биологиялык жана психологиялык жактан, ошондой эле башка белгилер боюнча бири-биринен айырмаланарын түшүнөбүз.
Пайгамбарыбыз (ага Аллахтын саламы жана салаваты болсун) жубайлардын мамилесин: «Чынында аялдар – эркектердин жан шериги, өмүрлүк жолдошу» , – деп түшүндүргөн (Абу Дауд, Тирмизи).
Ислам дини эркек менен аялдын мамилесин теңдик, адилеттүүлүк жана ихсан катары карайт. Бул жерде адилеттүүлүк жана ихсан деңгээли теңдиктен жогору турат. Ошентсе да, Ислам дини төмөнкү учурларда эркек менен аялдын укугун теңестирген:
Адам катары теңдик. Аллах Таала Куранда:
«Эй адамдар! Баарыңарды бир жандан (бир кишиден) жараткан, андан (өзүнө окшош) жубайын жаратып, экөөнөн көптөгөн эркектер менен аялдарды таратып, жер бетине жайылткан Эгеңерден корккула» , – деп баяндаган («Ниса» сүрөсү, 1-аят).
Диний милдеттерде теңдик. Куран Керимде:
«Момун эркектер менен момун аялдар – бири-бирине чыныгы дос. Алар элге жакшылык кылууну буюруп, жамандыктан тыят. Намазды толук жана өз убагында окушат, зекетти толук беришет жана Аллага, пайгамбарына дайыма баш ийишет» , – делинген («Тавба» сүрөсү, 71-аят).
Дүйнөдө жана акыретте сооп менен күнөөнүн теңдиги. Аллах Таала:
«Эркек болсун, аял болсун, кимде-ким момун болуп сооптуу жана жакшы иштерди жасаса, Биз ага сөзсүз таза жана жакшы жашоо беребиз. Ошондой эле аларды дүйнөдө жасаган эң жакшы иштерин эске алып, сыйлык менен сыйлайбыз» , ошондой эле «Эркекпи, аялбы, уурулук кылгандарга келсек, өз колу менен кылган кылмышы үчүн Аллах тарабынан белгиленген жана башкаларга сабак болуучу жаза катары колун кескиле» – деп буйруган («Нахыл» сүрөсү, 97-аят).
Мүлк мамилелеринде теңдик. Аллах Таала Куранда:
«Ата-эне жана жакын туугандардан калган мурастан мураскор эркектердин алар үлүшү болгондой, ата-эне жана жакын туугандардан калган мурас аз болобу, көп болобу, андан мураскор аялдардын да алар үлүшү бар» , – деген («Ниса» сүрөсү, 7-аят).
Үй-бүлөлүк, турмуштук жана маданий-руханий укук-милдеттерде теңдик. Бул тууралуу Куранда:
«Аялдардын күйөөлөрүнүн алдында милдеттери болгондой, эркектердин да аялдарынын алдында мыйзамдуу милдеттери бар» , – делинген («Бакара» сүрөсү, 228-аят).
Бирок, ислам дини кээ бир учурларда эркек менен аялдын укук-милдеттери бирдей эместигин айтат. Алар – аялдарды айрым милдеттерден (согушка, жамаат намазына катышуу) бошотуу, айрым милдеттерди жүктөө (башына жоолук салынып, аврет жерин жабуу), эркектин мурастагы үлүшүн аялдыкынан эки эсе көп кылуу, эки аялдын күбөлүгүн бир эркектин күбөлүгүнө теңөө, үй-бүлө башчылыгын эркекке жүктөө жана башкалар.
Адистердин айтымында, жыныстарды теңдештирүү адамзаттын табиятына каршы, коом үчүн зыяндуу, айрыкча аялдар үчүн өтө кооптуу. Ал эми Пайгамбарыбыз (ага Аллахтын саламы жана салаваты болсун) эркекке окшошкусу келген аялдарды жана аялга окшошкусу келген эркектерди жактырган эмес.
Даярдаган Хасан АМАНКУЛ
Бул мазмун жасалма интеллекттин жардамы менен даярдалып, редактор текшерген.