Намаз убактысыКээ бир оорулар адамдын органын иштен чыгарып, аны алмаштыруу зарылдыгын жаратат. Орган алмаштыруу (трансплантация) деп органдарды (же алардын бөлүгүн), ткандарды (же алардын бөлүгүн) бир адамдан экинчи адамга же бир жерден экинчи жерге көчүрүп салуу түшүндүрүлөт. Азыркы учурда бөйрөк, боор, жүрөк, өпкө, уйку бези сыяктуу органдар трансплантацияланат.
Алла элчиси (ага Алланын салаваты жана саламы болсун): «Эй, Алланын кулдары, оорусаңар дарыланыңар! Анткени, Алла Таала ар бир дартты дабаасы менен жараткан. Дабасы жок дарт – өлүм жана карыялык» , – деген (Ахмад).
Мисирдин фатва борбору, Ислам конференциясы уюмунун алдындагы Фикх академиясы жана Кувейттин Дин иштери министрлиги бул маселе боюнча мындай фатва чыгарган: «Органды алмаштырууга тирүү адамдан да, каза болгон адамдан да уруксат берилет. Каза болгон адамдын органын трансплантациялоого уруксат берүү үчүн төмөнкү шарттар аткарылышы керек:
1. Орган алмаштыруу оорулууну айыктыруунун жалгыз жолу экенин компетенттүү адистер аныкташы; 2. Трансплантация гана оорулууга жардам бере алары тууралуу дарыгерлердин ишеними болушу; 3. Донор болчу адам каза болгонго чейин органын өлгөндөн кийин колдонууга макулдугун бериши; 4. Донор медициналык жана диний жактан да каза болду деп жарыяланышы; 5. Донор органдарын товар сыяктуу сатууга тыюу салынат; 6. Оорулуунун өзү орган алмаштырууга макул болушу керек.
Ал эми тирүү адамдын органын трансплантациялоо үчүн төмөнкү шарттар аткарылышы зарыл: 1. Донордун органын алганда анын ден соолугуна зыян келбейт деген дарыгерлердин чечими болушу; 2. Донор болгон адамдын белгилүү органын алуу анын өмүрүнө коркунуч жаратпашы керек; 3. Органды соода объектисине айландырбоо, андан эч кандай пайда көздөбөө шарт» деп айтылат.
Казакстан мусулмандары дин башкармалыгынын Аалымдар кеңеши да 2015-жылы бул маселе боюнча ушундай эле фатва кабыл алган.
Хасан АМАНКУЛ
Бул мазмун жасалма интеллекттин жардамы менен даярдалып, редактор текшерген.