Намаз убактысы«Итикаф» деген сөз белгилүү бир жерде болууну, өзүн чектөөнү билдирет. Шариатта бул — ибадат ниети менен мечитте болуу дегенди түшүндүрөт. Аялдар итикафты үйүндө өткөрүшөт.
Итикафтын 3 түрү бар: мустахаб, сунна муаккада (бекемделген сүннөт) жана ваджиб.
Мустахаб итикаф каалаган убакта аткарылат. Мусулман адам мечитке итикаф ниети менен кирип, ибадат кылат. Бул итикаф белгилүү бир убакыт менен чектелбейт. Анын узактыгы бир нече сааттан бир нече күнгө чейин болушу мүмкүн. Мустахаб итикафта адамга орозо кармоо жакшыраак.
Сунна муаккада итикаф Рамазан айынын акыркы он күнүндө аткарылат. Башында Пайгамбар (Аллах аны колдосун жана салам айтсын) Рамазан айынын ортосунда он күн итикафта отурган, кийин акыркы он күнүндө отурган. Ал өмүрүнүн аягына чейин ушинтип өткөргөн. Андан кийин анын жубайлары да итикаф кылышкан (Бухари, Муслим). Бирок Рамазан айынын акыркы он күнүндө, ибадат ниети менен, таңдан күн батканга чейин, жок дегенде бир күн итикафта отурууга уруксат берилет.
Ваджиб итикаф адам ниет же ант кылганда парз болот. Мисалы, бирөө: «Аллахка ант берем, ушул күнү итикаф кылам» же «Оорумдан айыгып кетсем, сөзсүз итикаф кылам» десе, анда ал сөзүн аткарууга милдеттүү. Ханафи мазхабы боюнча, ваджиб итикафта орозо кармоо парз.
Мечитте итикафта отурган адам намаз окуйт, Куран окуйт, дин илимин үйрөнөт, зикир, китеп окуйт, насаат угат, ошол жерде тамактанат жана түнөйт. Дүйнөлүк иштер менен алектенүү же дүйнөлүк сөз сүйлөө — макрух. Мечиттен чыгууга болгону ажатканага баруу, даарат алуу сыяктуу зарыл иштер үчүн гана уруксат берилет.
Кээ бир аалымдар эркектерге оорулуу же мажбур абалда болсо, үйүндө итикаф кылууга уруксат беришет. Азыркы өзгөчө кырдаалда, эгер мечитте итикаф кылууга уруксат болсо, анда мечитте өткөрүү керек. Болбосо, үйдө өткөрүүгө болот.
Хасан АМАНКУЛ,
Шариат жана фатва бөлүмүнүн орун басары,
«Мунара» гезити, №9, 2020-жыл
Бул мазмун жасалма интеллекттин жардамы менен даярдалып, редактор текшерген.