КАБИР АЛЕМИ КАНДАЙ АЛЕМ?

Кабыр – акырет сапарынын алгачкы токтоочу жайы. Аны барзах ааламы деп да аташат. Бул – бул дүйнөдөн өткөн адамдар кыямат башталганга чейин боло турган жай. Башкача айтканда, бул дүйнө менен Кыямат күнүнүн ортосундагы чек болгондуктан, барзах ааламы деп аталат.

Алла Таала Куранда: «Акыры алардын бирине өлүм келген учурда: "Раббим! Мени (дүйнөгө) кайтар! Балким мен калтырганымда (дүйнөдө) жакшы амал кылмакмын", – дейт. Жок, андай эмес. Бул анын айткан куру сөзү. Алардын артында кайра тирилүүчү күнгө чейин тоскоолдук (барзах) бар» , – деп айткан («Муминун» сүрөсү, 99-100-аяттар).

Ахли сүннөт ишенимине ылайык, ар бир адам бул дүйнөдөн өткөндөн кийин кабырга коюлса да, коюлбаса да, сууга чөгүп кетсе да, өрттөнүп кетсе да же жаныбарлар жеп кетсе да, өзүнүн амалдарына жараша эсеп берип, суроого тартылат. Алла элчиси (ага Алланын салам-салаваты болсун) кабыр башында мындай деген:

«Бир туугандарыңар үчүн Алладан кечирим сурагыла жана ал үчүн пана тилегиле. Анткени ал азыр эсепке тартылып жатат» , – деген.

Ошондой эле хадистерде айтылгандай, адам кабырга коюлгандан кийин ага Мүнкар жана Накыр аттуу эки периште келип, суроо беришет. Эгер момун пенде болсо, периштелер: «Раббиң ким?» десе, «Раббим – Алла», «Диниң эмне?» десе, «Диним – Ислам», «Силерге жиберилген адам ким?» десе, «Ал – Алланын элчиси», – деп жооп берет. Ошондо асмандан бир жарчы: «Пендебиз чындыкты айтты, анын (кабырын) бейиштен төшөк салыгыла, аны бейиштен кийинткерип, ага бейишке карай эшик ачыгыла!» – дейт. Ага (бейиштин) шамалы менен жыты келип турат жана кабыры көзү жеткен жерге чейин кеңейтилет», – деп айтылган.

Эгер мунафик (эки жүздүү) адам болсо, периштелер суроо бергенде: «Билбейм, мен адамдар эмне десе, ошону эле кайталап айтчумун. Ал адам ким экенин билбейм», – дейт. Анда эки периште: «Сенин ушинтип айтаарыңды билгенбиз», – дешет. Анан жерге: «Ага жакында», – деген буйрук берилет. Жер жакындап, аны кабыргалары айкашканча кыса баштайт. Ошентип, Алла Таала аны ошол жеринен тирилткенге чейин, башкача айтканда, Кыямат күнүнө чейин азапта жата берет», – деп айтылган. Демек, бул дүйнөдөн өткөн адам ыймансыз же мунафик болсо, эки периштенин суроолоруна жооп бере албай, тозоктун эшиктери ачылып, ал жактагы азаптын белгилери көрсөтүлөт.

Жыйынтыктап айтканда, хадисте айтылгандай, кабыр – бейиш бакчаларынан бир бак же тозок чуңкуруларынан бир чуңкур. Ошондуктан пенде ыймансыз болсо, кабырында азап тартат, ыймандуу болсо, жакшылыкка бөлөнөт. Бул убакыт адам бул дүйнөдөн өткөндөн баштап, Кыяматка, башкача айтканда, кайра тирилүүчү күнгө чейин уланат. Алла Таала баарыбызды кабыр азабынан, тозок отунан сактап, бейиш ээлеринен кылсын!

Медет КУРМАШУЛУ

«Иман» журналы, №8 , 2024-жыл