Намаз убактысыАзыркы учурда умра сапарына баруунун жаңы ыкмасы пайда болду. Тактап айтканда, бир нече адам «кара касса» оюну аркылуу, кезеги менен ай сайын бирөөнү умрага жөнөтүп турушат.
Мисалы, он киши чогулуп, ар айда бирөөнү умрага жөнөтүү максатында «кара касса» ойношот. Умра сапарынын чыгымы 700 миң теңге болсо, ар бири сапарга чыгуучу адамга 70 миң теңгеден чогултуп беришет. Ошентип белгилүү убакыт ичинде он адамдын баары умраны аткарып келишет. Ал эми умрага бара турган адамды алар чүчүкулак аркылуу аныкташат.
Кээ бир аалымдар мындай жол менен умрага барууну сүннөт да, мустахаб да эмес деп эсептешет. Башкача айтканда, мындай кылбаган жакшыраак дешет. Себеби, умрага биринчи болуп барып келген адам кийин бара тургандардын акчасын кайтарып берет. Демек, ал адам умрага карызга барып келген болот. Бул иш – макрух. Анткени,
«Алла Таала эч бир адамга күчү жетпеген милдетти жүктөбөйт» («Бакара» сүрөсү, 286-аят).
Күчү жетпеген адамга ажылык жана умра ибадатын аткаруу да милдет эмес.
Алла Таала Куранда:
«Жакшылык жана такыбаалык жолунда бири-бириңерге жардам бергиле», – деп буйруйт («Маида» сүрөсү, 2-аят).
Бул аяттан үйлөнүү, үй куруу, карызды төлөө жана башка зарыл иштерге жардам берүү керектиги түшүнүлөт. Ал эми карызга алып умрага барууну жардам деп так айтуу кыйын.
Шариятта зарыл иштерге жана катуу кыйналган учурда гана карыз алууга уруксат берилет. Ал эми умра ибадаты милдеттүү ибадаттарга кирбейт. Ошондуктан умрага барчу адам мүмкүн болсо, карызга барбашы керек.
Хасан АМАНКУЛ
«Мунара» гезити, №4, 2023-жыл
Бул мазмун жасалма интеллекттин жардамы менен даярдалып, редактор текшерген.