КАЗАКТЫН ЫРЫМ-ТЫЙЫМДАРЫ ДИНГЕ КАРШЫ ЭМЕС ПИ?

Ырым – адам баласы уккан, айткан, коргон нерселерин жакшылыкка же жамандыкка жоруу.

Бир ишти жамандыкка жоруу, мисалы кара мышык жолду кесип өтсө, жолуң болбойт деп эсептөө – туура эмес. Пайгамбарыбыз (ага Алланын саламы жана салаваты болсун) мындай деген:

لا عَدْوَى وَلا طِيَرَةَ وَيُعْجِبُنِي الْفَأْلُ قَالُوا وَمَا الْفَأْلُ قَالَ كَلِمَةٌ طَيِّبَةٌ

«Индет (арабтардын түшүнүгүндө: оорулуу адамдын жанында болсо, ооруну сөзсүз жугузат деген ишеним), жаман ырым – исламда жок. Бирок мага "аль-фаль" жагат. Алар: "аль-фаль" деген эмне? – деп сурашканда, Ал (ага Алланын саламы жана салаваты болсун): "Жакшы сөз" – деп жооп берген» [1].

Муаммар Исмайыл ибн Умайядан мындай кабар айтылат: «Үч нерседен адам баласы кутула албайт: жаман ырым, жаман ой, күнчүлүк». Жаман ойлорду оозго албоо, күнчүлүктөн бир тууганыңа жамандык каалабоо, жаман ырымдан болсо аны жасабоо аркылуу кутулууга болот [2].

Ал-Манауи мындай деген: «Жаман ырымдан – негизги максатыңдан (мисалы, кара мышык жолду кесип өтсө да) баш тартпай, ниет кылган жериңе Аллага таянып баруу менен кутуласың» [3].

Ал эми жүрөккө жагымдуу нерселерди жакшылыкка жоруу – динибизде уруксат. Мисалы, ооруп жаткан адамга "Уа, Салим!" (ден соолугу чың адам) деп айтса, бул сөз оорулуунун жүрөгүндө айыгууга үмүт пайда кылат [4]. Бул жакшы ырымды жогорудагы Пайгамбарыбыздын (ага Алланын саламы жана салаваты болсун): «Мага "аль-фаль" жагат» деген хадиси да колдойт.

Ибн Хажар имам аль-Хулайминин мындай сөзүн келтирет: «Пайгамбарыбыздын (ага Алланын саламы жана салаваты болсун) "аль-фаль" жактырганы – анткени жаман ырым эч себепсиз Аллага карата жаман ойду билдирет. Ал эми жакшы ырым – жакшы ойду билдирет. Мусулман кандай шартта болбосун Аллага жакшы ойдо болууга буйрулган» [5].

Ошондуктан, кандайдыр бир нерсени жакшылыкка жоруп, жакшы сөз айтуу – шариатта уруксат. Ал эми жаман ырымдарга тыюу салынат.

КМДБ Шариат жана фатва бөлүмү

• [1] Бухари, №5776. Муслим, №2224.

• [2] Ибн Баттал, «Шарх сахих аль-Бухари», №1102. 9/261.

• [3] «Файду аль-кадир», 3/402, 4/595.

• [4] Науауи, «Шарх Муслим», 14/220.

• [5] «Фатху аль-бари», 11/376. Аль-Хулайми, «аль-Манхаж фи шуъб аль-иман», 2/25.