КИСТУЛ-ҺИНДИ ЖӨНҮНДӨ ДИНИБИЗДЕ ЭМНЕ ДЕЛГЕН?

әл-Куст (лат. Costaceae же Costus) – дарылыкка жана жыпар жытка колдонулуучу индиялык өсүмдүк [1]. Араб соодагерлери бул дарылык өсүмдүктү Индиядан, Кытайдан Араб жарым аралына деңиз аркылуу алып келишкен. Ошондуктан аны кээде кистул-бахри (деңиз костусу) же кистул-хинди (индия костусу) деп да аташат.

Деңиз костусунун түсү ак жана жумшак, ал эми индия костусу кара түстө жана абдан ачуу болот. Бирок экөөнүн тең пайдасы чоң. Анас ибн Малик (р.а.) риваят кылган хадисте бул өсүмдүк тууралуу мындай деп айтылат:

إِنَّ أَفْضَلَ مَا تَدَاوَيْتُمْ بِهِ الْحِجَامَةُ، وَالْقُسْطُ الْبَحْرِيُّ

«Чындыгында, силер дарылыкта колдонгон эң жакшы ыкма – хижама жана кистул-бахри» [2].

Умму Кайс Пайгамбарыбыздын (ага Алланын саламы жана салаваты болсун) мындай дегенин укканын айтат:

عَلَيْكُمْ بِهَذَا الْعُودِ الْهِنْدِيِّ، فَإِنَّ فِيهِ سَبْعَةَ أَشْفِيَةٍ: يُسْتَعَطُ بِهِ مِنَ الْعُذْرَةِ، وَيُلَدُّ بِهِ مِنْ ذَاتِ الْجَنْبِ

«Бул индиялык таякты (өсүмдүктү) колдонуңар. Анда жети түрдүү (оорууга) шыпаа бар. Мурдуна тамызуу аркылуу тамак ооруларын, оозуна салуу аркылуу өпкө сезгенүүсүн [3] айыктырат» [4], – деп айтылат.

Дарыгерлер бул өсүмдүктүн пайдасы тууралуу: «Ал – этек кирди жана заараны чыгаруучу, уулу заттарды кетирүүчү, жыныстык кубатты күчөтүүчү, бал менен кошо ичсе ичеги куртун өлтүрүүчү, денедеги тактарды кетирүүчү, ашказан жана боор ооруларына, безгек менен шишикти басууга ж.б. тапкыс даба» [5], – деп, бир нече ооруларга пайдалуу экенин белгилешкен. Ошондой эле ал какырыкты чыгаруучу, суукту айыктыруучу, өпкө сезгенүүсүн дарылоого ж.б. пайдалуу [6].

Хадисте кистул-хиндидин жети оорууга даба болору айтылганы менен, тажрыйбада анын бир топ ооруларга да шыпаа экени аныкталган. Айрымдар аны табигый антибиотик деп да аташкан. Ошондой эле иммунитетти көтөрүүгө жардам берет.

Колдонуу ыкмасы катары кистул-хиндинин порошогун зайтун майы менен кошуп денеге сүртүүгө, сууга же балга аралаштырып ичүүгө, зайтун майы менен мурдуна тамызууга, түтөтүүгө болот [7].

Демек, жогорудагы маалыматтарга таянып кистул-хиндидын бир нече ооруларга даба болорун көрөбүз. Ошондуктан аны дарылык максатта, айрыкча бронхитке, жөтөлгө ж.б. колдонсо болот.

Бауыржан Абдуалиев,

КМДБ Шариат жана фатва бөлүмүнүн адиси

• [1] Тәһзибу әл-луга, 8/298.

• [2] Бухари, №5696.

• [3] Бөйрөк же кургак учук оорусу деген пикирлер да бар.

• [4] Бухари, №5692. Муслим, №2214.

• [5] Мирқатул-мафатиҳ шарху мишкәтил-масабих, 8/353.

• [6] Әд-Дину әл-холис әу иршәду әл-холқи илә дини әл-хақ, 7/39.

• [7] Фәтху әл-бәри, 10/157.