Куранда эмне үчүн Алла Таала убакыт менен ант берет?

Убакыт – бул биздин өмүрүбүз, адамга Алла берген белек, Кыямат күнү сурала турган аманат, биз ээлик кылып жаткан нерселердин эң баалуусу. Алла Тааланын пенделерине берген көптөгөн ниъматтарынын бири. Аны карызга да, белекке да, мурас катары да берүүгө болбойт. Ал сиз менен бизден сурабай эле өтүп жатат. Адам байлыгын, мансабын, ден соолугун жоготсо, кайра кайтарып алууга мүмкүнчүлүгү бар. Бирок өткөн убакытты кайтаруу мүмкүн эмес.

Алла Таала ыйык Куранда бир нече жерде убакыт менен ант берет. Убакытка ант берүү менен башталган «Аср» сүрөсү, күн, түн, түш, таң сыяктуу убакытка байланыштуу анттар көп. Алла Таала эмнеге ант берсе, андан кийинки айтылган нерсенин маанилүүлүгүн көрсөтөт.

Алла Таала өзү көңүл бурган убакытка кайдыгер мамиле кылуу – чыныгы бейкапарлыктын белгиси.

Ошондуктан акылдуу адам убактысынын баркын билет. Бул дүйнөгө эмне үчүн келгенин, кайда барарын да билет. Анткени пенде Кыямат күнү убактысын кантип өткөргөнү тууралуу суралмайынча, ордунан жылбайт.

Пайгамбарыбыз (ага Алланын салам-салаваты болсун): «Кыямат күнү пенде төрт нерседен суралмайынча, турган жеринен жылбайт: өмүрүн кантип өткөргөнүнөн, жаштыгын кантип жана эмне менен өткөргөнүнөн, мал-мүлкүн кайдан таап, кайда жумшаганынан жана илимин кантип пайдаланганынан», – деген.

Бул хадисте адам өмүрүнүн ар бир ирмеминен, айрыкча жаштык кезинен да суралары айтылган.

Убакыттын үч өзгөчө касиети бар:

• Биринчи – өткөн убакыт кайтып келбейт.

• Экинчи – өткөн убакыт үчүн жооп беребиз.

• Үчүнчү – убакыт сатылбайт, сатып алынбайт.

Ошондуктан убакытка байланыштуу милдеттүү болгон иштер:

• Убакытты текке кетирбей, өзүңө пайдалуу иштерге жумшоо,

• канча жашасаң да бир күнү бул дүйнөдөн өтөрүңдү билүү,

• дүйнө үчүн түбөлүк жашайтындай аракет кылуу,

• акырет үчүн эртең өлөтүндөй амал кылуу,

• дүйнөдөн өткөндөн кийин сага сооп алып келе турган иш калтыруу.

Ибн Масъуд (ага Алла ыраазы болсун): «Мен өмүрүм кыскарып, сооптуу амалсыз өткөн күнүme өкүнгөнүмдөн артык өкүнгөн эмесмин», – деген. Ошондуктан ар бир убактыбызды баалап, айрыкча жаштык кезибизде Алла ыраазы боло турган жакшы иштерди кылышыбыз керек. Ыймандуу, момундардын сапатын сүрөттөгөн бир аятта:

«Алар бош жана пайдасыз иштерден алыс болушат» , – деп айтылган («Муминун» сүрөсү, 3-аят).

Ошентип, мусулмандар убакытты текке кетирбеши керектиги айтылган.

Жыйынтыктап айтканда, Алла Таала эмнеге ант берсе, андан кийинки айтылган нерсенин маанилүүлүгүн көрсөтөт. Убакыт – адамдын өмүрү. Имам Шафиъи: «Убакыт – курч кылыч сыяктуу, эгер сен аны колдонбосоң, ал сени колдонуп кетет», – деген. Ким убактысынын баркын билбесе, өмүрүнүн кандай өтүп жатканын да билбейт. Ошондуктан акылдуу адам убакыттын маанисин эске алып, өзүнүн дүйнөсүнө жана акыретине пайдалуу иштер менен алектенет. Алла Таала ар бир ирмемдин баркын түшүнүп, аны текке кетирбей, эки дүйнөбүзгө пайдалуу амал кылууну насип кылсын!

Медет КУРМАШ уулу

«Иман» журналы, №12, 2024-жыл