Намаз убактысыХанафи мазхабы боюнча Курман айт күндөрү курмандык чалуу бай [1], туруктуу (жолдо жүрбөгөн), эркин мусулманга – важип.
Алла Таала Куран Керимде мындай дейт:
فَصَلِّ لِرَبِّكَ وَانْحَرْ
«Ошондуктан, Раббиң үчүн намаз оку жана курмандык чал» [2], – деп айтылат.
Пайгамбарыбыз (ага Алланын саламы жана салаваты болсун) мындай деген:
مَنْ كَانَ لَهُ سَعَةٌ وَلَمَ يُضَحِّ فَلاَ يَقرَبَنَّ مُصَلَّاَنَا
«Кимде-ким мүмкүнчүлүгү болуп туруп курмандык чалбаса, биздин намаз окуган жерибизге жакындабасын» [3], – деп эскерткен. Бул эскертүү важип болгон милдетти аткарбаган адамга карата айтылган.
Дагы бир хадисте мындай айтылат:
مَنْ ذَبَحَ قَبْلَ الصَّلَاةِ فَلْيَذْبَحْ شَاةً مَكَانهَا وَمَنْ لَمَ يَكُنْ ذَبَحْ فَلْيَذْبَحْ عَلَى اسْمِ اللَّهِ
«Кимде-ким намаздан мурда курмандыгын чалса, кайрадан чалсын. Ал эми ким чалбаган болсо, Алланын ысымы менен курмандык чалсын» [4], – деп айтылат.
Ошондуктан биздин мазхабда Курман айт күндөрү курмандык малын чалбай, акчасын эле садага берүү туура эмес. Себеби, шариат боюнча курмандык малын союп, кан агызуу – милдет [5].
Бирок, эгерде сатып алган курмандыгын айт күндөрү чала албай калса, аны тирүү бойдон садага кылат. Ал эми курмандыкты союп койгон болсо, анын бардык этин муктаждарга таратып, өзү андан эч нерсе жебейт. Анткени, убактысы өтүп кеткенде курмандык милдети садага милдетине өтөт. Эгер курмандыкты али сатып ала элек болсо, курмандык баасына барабар суммада садага берет.
Демек, курмандык чалууга милдеттүү болгон адам белгилүү малды союп, кан агызуусу керек.
КМДБ Шариат жана фатва бөлүмү
[1] Бай деп Курман айт күнү өзүнүн жана үй-бүлөсүнүн негизги муктаждыгынан ашкан малы же байлыгы зекет нисабына жеткен (85 грамм алтыны, 40 койу, 30 ири карасы же 5 төөсү бар) адам айтылат.
[2] Кавсар сүрөсү, 2-аят.
[3] Ахмад риваят кылган.
[4] Муслим риваят кылган.
[5] Радд ул-мухтар, 9/454.
Бул мазмун жасалма интеллекттин жардамы менен даярдалып, редактор текшерген.