Намаз убактысыКурмандык – араб тилинде «жакындашуу» деген маанини билдирет. Демек, Жаратканга ыраазы болуусуна татыктуу жакшы иштерди кылуу аркылуу Ага жакындашуу. Ал эми шариаттагы терминдик мааниси – Алла Тааланын ыраазылыгына жакындашуу ниети менен белгилүү бир убакта эрежелерин сактап мал чалуу [1].
Курмандык чалуунун мааниси тууралуу Жараткан Жаббар Хак мындай дейт:
لَنْ تَنَالُوا الْبِرَّ حَتَّىٰ تُنْفِقُوا مِمَّا تُحِبُّونَ
«Өзүңөр жакшы көргөн нерсени Алланын жолуна жумшамайынча жакшылыкка жетпейсиңер» [2].
Бул аяттын мааниси – адам мал-мүлкүнүн эң жакшысын кайрымдуулукка, садакага, зекетке бермейинче, Раббисинин ыраазылыгына жетпейт дегенди билдирет. Демек, Алла Тааланын ыраазылыгы үчүн курмандык чалганда мусулман адамдын ниети, Жаратканга баш ийүүсү сыналат. Ибрахим пайгамбар (ага Алланын саламы болсун) да ушундай сыноодон өткөн. Жалпысынан, бул дүйнөдө адамга берилген мал-мүлк акыреттеги азаптан сактоочу калкан, Алланын ыраазылыгына жетүүгө себеп болушу үчүн берилген.
Алла Таала жандыктын канынын төгүлгөнүнө, анын эти менен терисине муктаж эмес. Ыйык аятта айтылгандай, Жаратканга кереги – пенденин таза ниети, чын ыкласы гана. Хак Таала мындай баяндайт:
لَنْ يَنَالَ اللَّهَ لُحُومُهَا وَلَا دِمَاؤُهَا وَلَٰكِنْ يَنَالُهُ التَّقْوَىٰ مِنْكُمْ
«Аллага алардын эттери да, кандары да жетпейт. Бирок Ага силердин такуулугуңар гана жетет» [3].
Чынында эле, Алла Таала үчүн маанилүүсү – ибадаттын сырткы көрүнүшү эмес, анын маңызы. Пенденин чын ыкласы, такуусу негизги орунда болот.
Курмандык чалуу – Алла Тааланын берген сансыз ырыскы-берекесине, жыл сайын аман-эсен жеткенге шүгүрчүлүк кылуу жана жыл ичинде кеткен күнөө-каталарды жууп, кечирим суроо үчүн аткарылуучу ибадат. Ошондой эле, мусулман курмандыкка чалган малынын этин үй-бүлөсүнө, тууган-урук, кошуналарына таратып, муктаждар да ырыскыдан даам татат. Мунун аркасында коомдо береке-биримдик, ынтымак, боорукерлик, туугандык, достук бекемделет.
[1] Радду ал-мухтар, 9/452.
[2] «Али Имран» сүрөсү, 92-аят.
[3] «Хаж» сүрөсү, 37-аят.
Бул мазмун жасалма интеллекттин жардамы менен даярдалып, редактор текшерген.