Курмандык чалуунун өкүмү кандай?

Ханафи мазхабы боюнча Курман айт күндөрү курмандык чалуу муким (жолдо жүрбөгөн), бай, эркин мусулманга важип (милдеттүү) болот [1].

Алла Таала Куран Керимде мындай дейт:

فَصَلِّ لِرَبِّكَ وَانْحَرْ

« Андыктан, Раббиң үчүн намаз оку да, курмандык чал!» [2] – деп буйруду.

Бул жердеги буйрук важип (милдет) өкүмүн билдирет. Пайгамбарыбызга (ага Алланын салаваты жана саламы болсун) милдет кылынган нерсе, үммөтүнө да – милдет. Анткени ал (ага Алланын салаваты жана саламы болсун) үммөтүнө үлгү катары жиберилген [3].

Ошондой эле, Алла Таала мындай дейт:

... وَيَذْكُرُوا اسْمَ اللَّهِ فِي أَيَّامٍ مَّعْلُومَاتٍ عَلَىٰ مَا رَزَقَهُم مِّن بَهِيمَةِ الْأَنْعَامِ ۖ فَكُلُوا مِنْهَا وَأَطْعِمُوا الْبَائِسَ الْفَقِيرَ

« ... ошондой эле, Алланын аларга ырыскы кылып берген малынын ичинен белгилүү күндөрдө Алланын атын атап, курмандыкка чалсын. Анан курмандыкка чалынган малдын этинен өзүңөр да жегиле, жакырлар менен муктаждарга да бергиле» [4].

Пайгамбарыбыздын (ага Алланын салаваты жана саламы болсун) сахабалары бул ибадаттын маанисин сураганда:

«Курмандык чалуу – Ибрахим (ага Алланын саламы болсун) атаңардын жолун улантуу. Курмандыкка чалынган малдын ар бир тал жүнүн үчүн сооп аласыңар» [5], – деп жооп берген.

Ханафи фыкых аалымдары бул буйрук мусулман үммөтүнө да тиешелүү экенин айтып, курмандык чалууну важип (милдеттүү ибадат) деп эсептешкен. Бул тууралуу Абу Хурайрадан (Алла андан ыраазы болсун) жеткен хадисте Пайгамбарыбыз (ага Алланын салаваты жана саламы болсун):

مَنْ وجدَ سَعَةً فلَم يُضَحِّ فلا يَقْرَبنَّ مُصَلاَّنا

«Күчү жетип туруп курмандык чалбаган киши биздин мечитибизге жакындабасын» [6], – деп катуу эскерткен.

Ал эми Имам Юсуф менен Имам Мухаммаддын бир көз карашында, ошондой эле малики жана шафи мазхабтарында курмандык чалуу – сүннөт. Алар далил катары төмөнкү хадисти келтиришет:

Пайгамбарыбыз (ага Алланын салаваты жана саламы болсун):

إذا رَأَيْتُمْ هِلالَ ذِي الحِجَّةِ وأَرادَ أحَدُكُمْ أنْ يُضَحِّيَ فَلْيُمْسِكْ عن شَعْرِهِ وأَظْفارِهِ

«Силер Зул-хижжа айынын жаңы айын көрүп, курмандык чалууну каалаган болсоңор, анын (курмандыктын) жүнүн жана тырмагын кармап тургула» , – деген [7]. «Курмандык чалууну каалаган» деп айтуу шариат бул ишти милдет кылбаганын билдирет [8]. Ошондой эле, Алланын элчиси (ага Алланын салаваты жана саламы болсун): «Мага үч нерсе милдет кылынды, ал эми силер үчүн нафил (ыктыярдуу ибадат). Алар: үтір намазы, курмандык чалуу жана Курман айт намазы» , – деген [9].

• [1] Жаухара найира, 5/478.

• [2] Кавсар сүрөсү, 2-аят.

• [3] Бадаи ас-санаи, 10/245.

• [4] Хаж сүрөсү, 28-аят.

• [5] Ибн Мажа риваят кылган.

• [6] Ибн Хажар ал-Аскалани риваят кылган.

• [7] Муслим риваят кылган.

• [8] Фатху баб ал-гинаят, 3/284.

• [9] Ахмад, Хаким риваят кылган.