КУШТУ ТОРДО БАГУУГА БОЛОБУ?

Кээ бир жаныбарлар менен куштар жаратылышынан түсү, үнү ж.б. жагынан кооздугу менен айырмаланат. Кооздукту, сулуулукту ар бир адам жакшы көрөт. Бул – шүгүр кылууну талап кылган Алла Тааланын ырыскысы.

Алла Таала Куранда мындай дейт:

قُلْ مَنْ حَرَّمَ زِينَةَ اللهِ الَّتي أَخْرَجَ لِعِبَادِه وَالطَّيِّبَاتِ مِن الرِّزْقِ

« (Эй Пайгамбар!) "Алланын кулдары үчүн чыгарган кооздуктарын жана таза ырыскыларын ким арам кылды?" деп айт» [1] .

والْخَيْلَ والْبِغَالَ والْحَمِيرَ لِتَرْكَبُوهَا وَزِينَةً

«Аттарды, качырларды жана эшектерди минүү үчүн жана кооздук үчүн (жаратты)» [2] .

Имам Куртуби: «Кооздук үчүн колдонулган нерселердин баары макрух эмес. Болгону шариатта тыюу салынган далил болсо же рия [3] максатында болсо гана тыюу салынат» [4] , – дейт.

Ошондуктан, жумхур аалымдар (Ханафи, Малики, Шаафи) куштарды тордо багууга жана шариат чегинен чыкпай соода кылууга уруксат беришкен [5] .

Мунун далили катары Пайгамбарыбыз (ага Алланын салам-салаваты болсун):

«Эй, Абу Умайр! Нуғайир [6] эмне болуп жатат?» [7] , – деген хадисин келтиришет.

Ибн Хажар: «Бул хадис кушту тордо багууга уруксат экенин билдирет» [8] , – дейт.

Бирок кушту тордо багууга уруксат болушу үчүн төмөнкү шарттар сакталышы керек:

• Мактануу, текебердиктен алыс болуу;

• Куш багуу ибадатка тоскоол болбоо;

• Куштун тамагына ысырап кылбоо;

• Убакытында тамак-суусун берүү. Анткени Пайгамбарыбыз (ага Алланын салам-салаваты болсун):

  «Бир аял мышыкты камап, ага эч нерсе жедирбей, жердеги курт-кумурсканы да жегизбей өлтүргөнү үчүн азапка туш болуп, ошол себептен тозокко киргенин» [9] , – баяндаган.

• Кушту багуу азаптоого же зыян келтирүүгө алып барбашы керек.

Демек, жогорудагы шарттар аткарылса, кушту тордо багууга уруксат берилет. Бирок кушту жупташынан ажыратпай, жалгыз калтырбай, жырткыч куштар менен бирге кармабоо сунушталат.

Шариат жана фатва бөлүмү

[1] «Аъраф» сүрөсү, 32-аят.

[2] «Нахыл» сүрөсү, 8-аят.

[3] Алла ыраазычылыгы үчүн эмес, эл көрсүн деп, мактануу үчүн жасалган амал.

[4] Тафсир аль-Куртуби, 7/97.

[5] Хашия Ибн Абидин, 6/401. Мавахиб аль-Жалил, 3/222. Мугни аль-Мухтаж, 4/208.

[6] Торгойго окшогон кызыл тумшук кичинекей куш. Айрымдар булбул дешет.

[7] Бухари, №5778. Муслим, №2150.

[8] Фатх аль-Бари, 10/586.

[9] Бухари, №3295. Муслим, №2242.