Кыбыласында ката табылган мечиттер боюнча эмне кылуу керек?

Кыбылага бурулуу (истикбал-и кыбыла) намаздын парздарынан болуп эсептелет. Каабанын жанында туруп, аны көрүп намаз окугандар түз эле Каабага бурулушу керек. Ислам аалымдарынын көпчүлүгүнүн пикири боюнча, Каабадан алыс жайгашкандар үчүн Каабанын “багытына” бурулуу жетиштүү. Бул багытта негизги маселе — намаз окуган адамдын жүзү Каабанын жайгашкан “тараптан” толук бурулуп кетпеши. Демек, жеңил бурулуштар намаздын тууралыгына зыян келтирбейт. (Ибн Режеб эл-Ханбели, Фетхул-барий, 3/66-68; Мердави, эл-Инсаф, 2/9; Ибн Абидин, Реддул-мухтар, 1/430) Себеби Кааба же Каабанын асманга карай тик багыты адамдын жүзүнүн багытында турганда, намаз окуган адам кыбыладан бурулуп кеткен болуп эсептелбейт. (Ибн Абидин, Реддул-мухтар, 1/430) Демек, намаз окуган адам өзүн Каабага түз байланыштырган түз сызыктан оңго же солго 45 градус бурулбаса, кыбыла багытынан толук бурулуп кеткен болуп эсептелбейт жана бул абал намаздын тууралыгына тоскоол болбойт.

Мусулман адам мечитте намаз окуганда кыбыланы кошумча изилдөөгө муктаж эмес. Анткени мечиттер кыбыла багыты аныкталып курулат. Ошентсе да, мечиттерге байланыштуу төмөнкү эрежелер эске алынышы керек:

a) Бүгүнкү күндө кыбыла багыты так аныктала алгандыктан, жаңы курула турган же кайрадан оңдоло турган мечиттердин багыты/михрабы так Каабанын багытына карай курулушу керек.

b) Мурда курулган жана кийинчерээк түз Кааба багытында эместиги аныкталган мечиттерде мурда окулган намаздар туура болуп эсептелет. Анткени бул мечиттердин кыбыласы курулган доордун шарттарына ылайык туура деп кабыл алынган жана намаздар да ошол кабыл алуу менен окулган. Бирок бул бурулуш жеңилдик чегинен (45 градус жана андан жогору) ашып кеткендиги адистер тарабынан аныкталса, бул абалды мүмкүн болушунча тез жана ылайыктуу жол менен оңдоо керек. Бурулуш 45 градус жана андан жогору экендиги аныкталгандан кийин билип туруп ошол тарапка карап окулган намаздар туура эмес болуп эсептелет.

c) Ыйгарым укуктуу органдар тарабынан адистерге жасалган аныктоого ылайык, кыбыласында бурулуш даражасы жеңилдик чегинде (45 градустан аз) болгон мечиттерде окулган намаздар туура. Ошентсе да, жамаат арасында чыгуучу талаш-тартыштарды жоюу үчүн мүмкүнчүлүккө жараша мечиттин ичиндеги иретти оңдоо же бурч айырмасын мүмкүн болушунча азайтуу керек.

Булак: T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu