Мухаррам айынын артыкчылыгы жана бул айда, айрыкча 10-Мухаррамда орозо кармоонун өкүмү кандай?

“Мухаррам” урматталган деген маанини билдирет. Бул айды Пайгамбарыбыз (с.а.с.) Аллахтын айы деп атаган. (Муслим, Сыям, 202-203 [1163]) Бул аныктоо Мухаррам айынын артыкчылыгына, анын илахий берекеси менен молдугуна ишарат кылат.

Расулуллах (с.а.с.) бир хадисинде мындай деген: “Рамазан айынан кийин эң артык орозо — Аллахтын айы болгон Мухаррамда тутулган орозо. Фарз намаздардан кийин эң артык намаз — түнкү намаз.” (Муслим, Сыям, 202-203 [1163])

Мухаррамдын онунчу күнү — ашура күнү. Бул күнү орозо кармоо айрым аалымдардын пикиринде сүннөт болуп эсептелет. (Серахси, ал-Мебсут, 3/92) Себеби Расулуллах (с.а.с.) ашура күнү орозо кармаган жана муну мусулмандарга да сунуштаган. (Бухари, Савм, 69 [2004]) Пайгамбарыбыз (с.а.с.) Мадинага келгенде, яхудийлердин ашура күнү орозо кармап жатканын көрүп, “Бул күнү эмне үчүн орозо кармайсыңар?” деп сураган. “Бул — жакшы күн. Аллах ошол күнү Исраил уулдарын душмандарынан куткарган. Муса ал күнү (шүгүр катары) орозо кармаган” дешкенде, Расулуллах (с.а.с.) “Мен Мусага силерден да жакынмын.” деп ошол күнү орозо кармаган жана мусулмандарга да орозо кармоону сунуштаган. (Бухари, Савм, 69 [2004]; Муслим, Сыям, 127-128 [1130]) Пайгамбарыбыздын (с.а.с.) бул күнү орозо кармоону үндөгөн башка хадистери да бар. Бир хадисте: “Ашура күнү орозосу өткөн жылдын күнөөлөрүнө кечирим болот деп үмүт кылам.” (Муслим, Сыям, 196-197 [1162]) деп айткан.

Пайгамбарыбыз (с.а.с.) яхудийлерге окшобош үчүн кийинки жылы ашура орозосун Мухаррамдын тогузунчу күнү да кармай турганын айткан (Муслим, Сыям, 133-134 [1134]); бул орозону Мухаррам айынын тогузунчу жана онунчу же онунчу жана он биринчи күндөрүндө кармоо туурараак экенине ишарат кылат. (караңыз: Ахмед б. Ханбал, ал-Муснад, 1/241 [2154])

Ошондой эле билиниши керек, Рамазан орозосу парз кылынгандан кийин Пайгамбарыбыз (с.а.с.), каалагандар ашура орозосун кармап, каалабагандар кармабай койсо болорун билдирген. (Бухари, Савм, 69 [2001]; Муслим, Сыям, 113-126 [1125-1129])

Булак: T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu