Намаз убактысыАдам өзү жашаган үйү, кийими, үй буюмдары, кызматтык унаасы жана ишке керектүү шаймандары үчүн закят берилбейт. Себеби, булар адамдын негизги муктаждыктарына кирет жана киреше алып келбеген мүлк болуп эсептелет (Хашиату ибн Абидин, 2/284).
Эгер адам жашаган үйүндө бир нече бөлмө болуп, алардын экөөсүн гана колдонсо, калган бөлмөлөрү анын негизги муктаждыгынан ашса да, алар үчүн закят төлөнбөйт.
Эгерде мусулман эки үйгө ээ болуп, биринде жашап, экинчисинде жашабаса жана аны сатуу ниети жок болсо, бул үйлөр үчүн да закят берилбейт. Бирок экинчи үйдү сатууга койсо, анда ал үй сатылган соң, түшкөн акчадан закят берүү милдеттүү. Үй сатылмайынча закят берүү талап кылынбайт, анткени сатылбаган мүлктөн закят берүү туура эмес. Үй сатылгандан кийин, алынган акчанын суммасынан закят берилет (Хидая, 1/260). Бул учурда закят үй сатылган учурдагы базар баасы боюнча эсептелет.
Эгерде мусулман бир нече үйгө ээ болуп, аларды ижарага берсе, үйлөрдүн өзүнөн закят берилбейт. Бирок ижарадан түшкөн акча башка соода мүлкү менен кошулуп, ошол акчадан закят берилет (Фатх аль-Кадир, 2/176).
Эгер адам жашаган үйүн сатып, анын баасы нисаб өлчөмүнө жетип, бир жыл колунда болсо, анда ал акчадан закят берүү милдеттүү. Себеби, эркин, акыл-эси жайында, балакатка жеткен мусулман нисабга жеткен жана бир жыл өткөн мүлкүнөн закят берүүгө милдеттүү (Хидая, 1/258).
Жер, имарат, курулуш жана жерге байланыштуу башка мүлк үчүн да закят үйгө берилгендей эле эсептелет.
Хасан АМАНКУЛ,
Дин иштери башкармалыгынын шариат жана фатва бөлүмүнүн орун басары
Бул мазмун жасалма интеллекттин жардамы менен даярдалып, редактор текшерген.