Намаз убактысыАкылы жайында болгон жана балиг болгон ар бир мусулманга намаз парз. Бул шарттарга ээ болбогон адам намазга милдеттүү эмес. Негизи, Пайгамбар (с.а.с.) бир хадисте балдардан жана акылы жайында эмес адамдардан жоопкерчилик алынганын айткан. (Абуу Давуд, Худуд, 16 [4398]; Ибн Мажа, Талак, 15 [2041])
Кээ бир учурларда, ден соолугунда көйгөйү бар адамдардан да намаз түшөт. Ханафий мазхабына ылайык, башын кыймылдатууга да күчү жетпеген оорулуу адамга эч нерсе талап кылынбайт. Эгер ал бул оорудан каза болсо, окуй албаган намаздарын казы кылууга мүмкүнчүлүк таппагандыктан, карызсыз түрдө Аллахтын алдында чыгат. Эгер айыгып кетсе, окуй албаган намаздары бир күндүк (беш убакыт) намаздан ашпаса, казы кылуусу керек. Эгер андан көп болсо, туурараак пикир боюнча, ага казы талап кылынбайт. Эс-учун жоготкон адам үчүн да, эс-учун жоготкон убактысына жараша ушул эле өкүмдөр колдонулат. (Касани, Беда’и, 1/106, 107, 108) Имам Шафии болсо, эс-учун жоготуу толук бир намаз убактысына созулса да, казы талап кылынбайт деп айткан. (Ширбини, Мугнил-мухтаж, 1/314)
Өмүрүн төшөктө өткөргөн адам, эгер төшөктөн туруп даарат ала албаса же даарат алдырган адам таппаса, жанында сактап жүргөн кыш, кирпич же таш сыяктуу нерсеге таяммум алат. Төшөгүнөн тура албай, кыбылага бурула албаган адамга жардам бере турган киши да болбосо, ордунан турбай, жүзүн кыбылага бура алганча буруп, жаткан жеринде намазын ишаарат менен окуйт. (Серахси, ал-Мабсут, 1/212-213; Касани, Беда’и, 1/106-107)
Оорусунан улам өзү таяммум ала албаган жана бул боюнча жардам бере турган адам таппаган киши өзүн даарат алгандай эсептеп, кааласа намазын ишаарат менен окуйт, кааласа казыга калтырат; айыгып кетсе казы кылат, айыкпаса мойнунан милдет түшөт. (Ибн Нуджайм, ал-Бахр, 1/168, 172; Хаскафи, ад-Дуррул-мухтар, 39; Ибн Абидин, Реддул-мухтар, 1/252-253)
Булак: T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu
Бул мазмун жасалма интеллекттин жардамы менен даярдалып, редактор текшерген.