Намаз убактысыНамаз окууда адам өзүн Жараткан Алланын алдында тургандай сезиши керек. Албетте, бул учурда анын таза жана жарашыктуу кийим кийип турушу туура болот. Алла Таала Куранда мындай дейт:
«Кайсы убакта болбосун намаз окуганда, кооз (таза жана жарашыктуу) кийимдериңерди кийгиле», – деп буюрат («Аъраф» сүрөсү, 31-аят).
Тафсирчилер бул аяттагы «зейнет» сөзүн адамды салмактуу жана урматтуу көрсөтө турган кийимдер деп түшүндүрүшкөн. Көптөгөн улуу аалымдар илгертен эле намазда баш кийим кийүү маселесин китептеринде ачык жазып, анын өкүмүн түшүндүрүп келишкен. Мисалы, аалым Хаскафи (Алла аны рахым кылсын) өзүнүн «Дуррул мухтар» аттуу эмгегинде намаздагы макрух иштерди санап, мындай дейт:
«Намаз окуган адамдын (баш кийим кийүүгө) жалкоолук кылып, жылаңбаш намаз окушу – макрух. Эгер өзүн кемсинтип ушундай кылса, анда болбойт. Эгер намаз учурунда баш кийими түшүп кетсе, аны кайра кийип алуу – абзал. Бирок аны кайра ороп же көп кыймыл талап кылса, андай кылынбайт» (Хашияту Ибн Абидин, 1/691).
Негизинен, Алланын Элчиси (ага Алланын салам-салаваты болсун), сахабалар, аалымдар жана ата-бабаларыбыз намазды баш кийим менен окууну адат кылышкан.
Ханафи мазхабында жылаңбаш намаз окуу боюнча бир нече өкүм айтылган:
Мүмкүнчүлүк болбой калса, жылаңбаш намаз окууга уруксат берилет. Макрух саналбайт.
Жалкоолук менен жылаңбаш намаз окуу – макрух-танзиһи. Ошондуктан сооп азаят.
Жылаңбаш намаз окууну сүннөт деп, так билбей туруп адат кылып алуу – макрух-тахрими.
Жылаңбаш намаз окууну сүннөт деп эсептеп, атайылап тандап алуу – бидъат.
Жылаңбаш намаз окууну абзал же сүннөт деп билип, баш кийим кийүүнү жаман көрүү – куфур. (Фатху баб ал-гинаа, 1/447, Фатаваи Хиндия, 1/165, Имдад алфаттах, 365)
Жыйынтыктап айтканда, сәлде, тагыя сыяктуу баш кийим менен намаз окуу – адеп, намазга урмат болуп эсептелет. Ошондуктан намазды мүмкүн болушунча баш кийим менен окуу туура.
Хасан АМАНКУЛ,
«Мунара» гезити, №6, 2023-жыл
Бул мазмун жасалма интеллекттин жардамы менен даярдалып, редактор текшерген.