ОҢ КОЛ МЕНЕН ТАМАК ИЧҮҮ МИЛДЕТПИ?

Шариятта бардык нерсенин өкүмү жана адеби Куранда, Пайгамбарыбыздын (ага Алланын саламы жана салаваты болсун) хадистеринде, аалымдарыбыздын китептеринде түшүндүрүлгөн. Салман Фариси (Алла андан ыраазы болсун) мушриктерге жооп берип жатып, Алланын элчиси үммөтүнө дааратканага кирип-чыгуу адептерине чейин үйрөткөнүн айткан.

Мисалы, намаз окуган адам намаз окуудан мурда даарат алуу, таза кийим кийүү, намаз окуй турган жердин таза болушу сыяктуу шарттарды аткарары белгилүү. Ошондой эле мусулман адамдын тамак ичкенде карманышы керек болгон белгилүү адептери бар. Анын бири – тамакты оң кол менен жеш.

Тамактанардан мурда колду жууш керек. Алланын элчиси (ага Алланын саламы жана салаваты болсун): «Тамак ичердин алдында жана тамактан кийин кол жууш жакырчылыкты кетирет жана бул амал – пайгамбарлардын сүннөтү», – деген (Табарани.).

Тамакты «Бисмиллаһ» деп баштоо керек. Хадисте Пайгамбарыбыз (ага Алланын саламы жана салаваты болсун): «Тамак жейр алдында «бисмиллаһ» деп айткыла. Эгер тамак жеп жатканда «бисмиллаһ» деп айтканды унутуп калсаңар, эстегенде дароо «Бисмиллаһи фи әууәлихи уә ахириһи» деп айткыла», – деген.

Tамакты оң кол менен жеш – Пайгамбарыбыздын (ага Алланын саламы жана салаваты болсун) сүннөтү. Ибн Омардан (Алла андан ыраазы болсун) риваят кылынган хадисте Алланын элчиси (ага Алланын саламы жана салаваты болсун): «Ким тамак жесе, оң колу менен жесин. Суу ичсе, оң колу менен ичсин. Анткени шайтан сол колу менен жейт, сол колу менен ичет», – деген (Муслим). Дагы бир хадисте Пайгамбарыбыз (ага Алланын саламы жана салаваты болсун) Омар бин Аби Саламага (Алла андан ыраазы болсун): «Эй бала! Тамак жегенде Алланын аты менен башта, оң колуң менен же жана алдыңдан же», – деген. Имам ан-Науауи бул хадистеги сол кол менен ичип-жөөдөн тыюу тууралуу: «Оң кол менен ичип-жөө – мустахаб, сол кол менен ичип-жөө – макрух. Эгер адамдын оң колунда майыптык, ооруу сыяктуу үзүрү болсо, ага сол кол менен жөө макрух болбойт», – деп түшүндүргөн. Демек, оң кол менен ичип-жөө – Пайгамбарыбыздын (ага Алланын саламы жана салаваты болсун) сүннөтү. Эч кандай үзүрү жок туруп сол кол менен ичип-жөө – сүннөткө каршы жана макрух. Ошондуктан мусулман адам сүннөттү кармануу үчүн оң колу менен жегенге көнүшү керек. Эгер оң колу менен жей албагандай үзүрү болсо гана сол колу менен жегенге уруксат берилет.

Медет КУРМАШ уулу,

«Иман» журналы, №3, 2023-жыл