Орозо тутууга тыюу салынган күндөр кайсылар?

Динибизде орозо тутуу буйрулган же сунушталган күндөр болгондой эле, орозо тутууга тыюу салынган же жактырылбаган күндөр да бар. Тыюунун мүнөзүнө жана оордугуна жараша, бул күндөрдүн айрымдарында орозо тутуу харам же тахриман макрух, башкаларында болсо тензихен макрух болуп эсептелет.

Орозо тутууга тыюу салынган күндөрдүн башында майрам күндөрү турат. Пайгамбарыбыз (с.а.в.) эки учурда орозо тутууга болбой турганын билдирген, алардын бири — Рамазан майрамынын биринчи күнү, экинчиси — Курман айт күндөрү. (Бухари, Савм, 66-67 [1990-1991, 1993]; Муслим, Сыям, 138-139 [1137-1138]) Рамазан майрамынын бир гана биринчи күнүндө жана Курман айттын төрт күнүндө орозо тутууга тыюу салынган. (Мевсили, эл-ихтиар, 1/125-126) Бул күндөрдө орозо тутууга тыюу салынганынын себеби — майрам күндөрү жеп-ичүү жана кубаныч күндөрү болуп эсептелет. Рамазан майрамы бир ай бою Аллах (с.т.) үчүн тутулган орозонун артынан берилген “жалпы ифтар сыйы” маанисинде. Ошондуктан ага “фитир/ифтар майрамы” деп аталган. Рамазан майрамынын биринчи күнү ушул жагынан бир айлык Рамазан орозосунун ифтары болуп саналат. Мындай жалпы ифтар күнүндө орозо болуу — Аллахтын (с.т.) сыйына катышпоо дегенди билдирет, бул болсо, жок дегенде, адепке туура келбейт. Аллах үчүн курмандык чалынган Курман айт күндөрү да сый-тамак күндөрү болуп эсептелет. Пайгамбарыбыз (с.а.в.) ташрик күндөрү жеп-ичүү жана Аллахты эскерүү күндөрү экенин айткан. (Муслим, Сыям, 144 [1141])

Ажылыктар, эгерде орозо тутушса алсыз жана чарчап калуу коркунучу болсо, Зулхижжанын 8-“тервие” жана 9-“арафа” күндөрүндө орозо тутпаганы жакшыраак болот. Анткени Пайгамбарыбыз (с.а.в.) арафа күнү Арафатта болгондорго орозо тутууга тыюу салган. (Абу Давуд, Савм, 63 [2440]; Ибн Мажа, Сыям, 40 [1732]) Себеби ажылык ибадатын аткарууда күчтүү жана сергек болуу, буга чейин нафил орозо туткандан да артык.

Булардан тышкары кээ бир күндөрдө орозо тутуу ар кандай себептерден улам макрух деп эсептелет. Мисалы, жалгыз ашура күнү (Мухаррам айынын 10-күнү) орозо тутуу — яхудийлерге окшошуу жана аларды туурагандык маанисин камтыгандыктан макрух деп саналган. (Муслим, Сыям, 133 [1134])

Шак күнү (Шаабан айынын аягына туш келип, Шаабанданбы же Рамазанбы деп шек кылынган күн) орозо тутуу макрух. Пайгамбарыбыз (с.а.в.) Рамазанды бир же эки күн мурда орозо менен тосууга тыюу салган. (Бухари, Савм, 14 [1914]; Муслим, Сыям, 21 [1082])

Эки же андан көп күндү, ортосунда ифтар кылбастан, бириктирип орозо тутуу макрух. Бул висал орозосу (савм-и висал) деп аталат. Айша энебиздин айтымында, Пайгамбарыбыз (с.а.в.) висал орозосун тутууга тыюу салган; өзү ошондой орозо тутканы эске салынганда: “Мен силердей эмесмин; мени Раббим багат, сугарат.” (Муслим, Сыям, 61 [1105]) — деп жооп берген.

Булак: T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu