Намаз убактысыАлла Таала Куранда мындай дейт:
«Эй, ыйман келтиргендер! Силерден мурункуларга парз кылынгандай, силерге да орозо кармоо парз кылынды. Балким, ошентип (нафсини тыйып), күнөөдөн сактанасыңар», – деп буйруду («Бакара» сүрөсү, 183-аят).
Рамазан айында орозо кармоо Ислам дининин беш негизги түркүгүнүн бири болуп эсептелет. Ибн Омардан (Алла андан ыраазы болсун) риваят кылынган хадисте Пайгамбарыбыз (ага Алланын салам-салаваты болсун):
«Ислам беш нерсенин үстүнө курулган. Алар: «Лә иләһа илләллаһу уә әннә Мухаммадән расулуллаһи» деген сөз, намаз окуу, зекет берүү, ажылыкка баруу, Рамазан айында орозо кармоо», – деген (Бухари, Муслим).
Рамазан айында орозо кармоо – ден соолугу чың, туруктуу жашаган, акыл-эси жайында жана балакат жашына жеткен ар бир мусулманга парз. Орозого ниет кылуу, орозону бузган иштерден алыс болуу, аялдардын хайз жана нифастан таза болушу – орозонун туура аткарылышынын шарттары.
Рамазан орозосун кармаган адам мусулмандык милдетин аткарган болот жана акыретте Алла Таала тарабынан чоң сыйлыктарга, убада кылынган берекелерге жетет. Аны кармоого күчү жетип туруп, кармабаган адам күнөөкөр болот, акыретте азапка туш болот.
Абу Хурайрадан риваят кылынган хадисте Пайгамбарыбыз (ага Алланын салам-салаваты болсун):
«Ким себепсиз жана оорубай туруп Рамазан айынын бир күнүн орозо кармабай өткөрсө, анын казасын өмүр бою орозо кармаган күндөрү да толуктай албайт», – деген (Насаи).
Оору, сапарда болуу, хайз жана нифас, ошондой эле орозо кармоо өзүнө же баласына зыян алып келүүчү кош бойлуу жана эмизген аялдар кийин казасын кармашат.
Шариятта эки топтогу адамдарга орозо кармабоого, анын ордуна Рамазан айынын ар бир күнү үчүн фидия берүүгө уруксат берилет:
Карыгандыктан орозо кармоого таптакыр жарабай калган, күндөн-күнгө алсызданып бараткан улгайган карыялар.
Туруктуу оорунун айынан айыгууга үмүтү жок жана орозо кармоо ден соолугуна чоң зыян алып келиши мүмкүн болгон оорулуулар.
Ушул эки абалга туш болбогон мусулман адамдын Рамазан орозосун ташташы жана анын ордуна фидия бериши таптакыр мүмкүн эмес. Орозо себептүү жумушта же окууда бир аз кыйынчылык тартуу шариятта үзүр болуп эсептелбейт.
Хасан АМАНКУЛ,
«Мунара» гезити, №6, 2022-жыл
Бул мазмун жасалма интеллекттин жардамы менен даярдалып, редактор текшерген.