Намаз убактысыИслам дини намаз жана орозо сыяктуу ибадаттарды аткарууда сапарда жүргөн адамдарга айрым өзгөчө өкүмдөрдү белгилеген. Бул боюнча, дин боюнча сапардагы (сапарчы) деп эсептелген адамдар төрт рекеттик парз намаздарын эки рекет кылып окушат, Рамазан орозосун кийинчерээк кармоо үчүн кечиктире алышат — булар өзгөчө өкүмдөрдөн болуп саналат. Дин боюнча сапарчы деп эсептелүүнүн эки негизги өлчөмү бар: бири — жайгашкан жер, экинчиси — аралык. Сапар жагынан адам турган жер же “ватан-ы аслы”, же “ватан-ы икамэт”, же “ватан-ы сүкна” болуп эсептелет.
Ватан-ы аслы: Түпкү жашаган жери дегенди билдирет. Адамдын төрөлүп өскөн жери же иштөө үчүн барып, жашоосун өткөргөн, үй алып, үй-бүлөсү менен отурукташкан жери. Бул жерде адам сапарчы болуп эсептелбейт.
Ватан-ы икамэт: Туруктуу жашоо максаты болбосо да, он беш күндөн ашык убакытка калып жаткан жана түпкү жашаган жеринен кеминде токсон км алыстыкта жайгашкан жер. Бул жерде да адамга сапар өкүмдөрү колдонулбайт.
Ватан-ы сүкна: Адам он беш күндөн аз убакытка калуу ниети менен, түпкү же икамэт ватанынан кеминде токсон км алыстыкта жайгашкан жер (Хаддад, ал-Жевхера, 1/87). Эгер адам ушул шартта болсо, анда ал сапарчы деп эсептелет.
Бул өкүмдөр Ханафи мазхабына таандык. Шафи мазхабына ылайык, сапарчы деп эсептелүү үчүн болжол менен 90 км аралыкка баруу ниети менен жолго чыгуу керек жана барган жерде, кирүү жана чыгуу күндөрүн эсептебегенде, төрт күндөн аз калуу зарыл. Эгер төрт күн же андан көп калууга ниет кылынса, сапарчылык өкүмү бүтөт (Ремли, Нихайатул-мухтаж, 2/257).
Булак: T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu
Бул мазмун жасалма интеллекттин жардамы менен даярдалып, редактор текшерген.