Тагдырга жана казага ишенүү ыймандын негизиби?

Тагдыр жана каза — бардык нерсенин Аллах тарабынан белгилүү жана тартиптүү түрдө жаратылганын жана такдыр кылынганын далилдеген аяттар менен бирге, илахий илим өткөн жана боло турган бардык нерселерди камтыганын билдирген аяттарда да баса белгиленген. Бул аяттардын айрымдарында Улуу Аллах мындай дейт: “...Анын алдында бардык нерсе бир өлчөм (мөлчөр) менен.” (эр-Ра‘д, 13/8); “...Бардык нерсени жаратып, ага тартип берген жана такдырын белгилеген Аллах эң улук.” (эл-Фуркан, 25/2); “Айткын: Аллах биз үчүн жазган нерседен башка эч нерсе бизге жетпейт...” (эт-Тевбе, 9/51)

Бул аяттардан тышкары, Аллах бардык нерсенин Жаратуучусу экенин, - пенденин тандоосу менен байланыштуу түрдө - каалаганын адаштыкта калтырып, каалаганын туура жолго салганын, адамдардын өлүмүн Ал Өзү белгилегенин билдирген аяттар да (кара: эз-Зумар, 39/62; эс-Саффат, 37/96; эл-А`раф, 7/178; эл-Вакыа, 56/60) мазмуну боюнча ааламда бардык нерсе белгилүү тагдырга баш ийгенин, бул да Аллах Таала тарабынан аныкталганын көрсөтөт. Пайгамбарыбыз (с.а.в.) да “Жабраил хадиси” деп белгилүү болгон хадисте тагдырды ыйман кылууга тийиш болгон нерселердин катарына кошкон. Бул хадиске ылайык, Жабраил (а.с.) Пайгамбарыбыздан: “Ыйман эмне?” деп сураганда, ал: “Аллахка, периштелерине, китептерине, пайгамбарларына, акырет күнүнө, жакшылык жана жамандыгы менен тагдырга ишенүүң.” (кара: Муслим, Иман, 1 [8]; Абу Давуд, Суннет, 17 [4695]; Тирмизи, Иман, 4 [2610]) деп жооп берген.

Ахли сунна аалымдары жогорудагы аяттар жана Пайгамбарыбыздын хадистери негизинде тагдырга жана казага ишенүүнү ыймандын негиздеринен деп эсептешкен.

Булак: T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu